Từ Sự Sánh Tạo Đến Thập Tự Giá
Sự trị vì của Salômôn
Mục sự Bob Definbaugh
I Các Vua 1-11
Phần giới thiệu
Cuộc bầu cử tổng thống vừa qua khiến chúng ta cứ bực bội luôn trong mấy tuần lễ liền. Tôi đã xem cuộc bầu cử với mấy người bạn tưởng chừng như Al Gore đã giành chiến thắng vậy. Một vài giờ sau đó thì tin tức cho hay rằng George Bush là người chiến thắng, và Al Gore thậm chí đã thừa nhận như thế. Sau đó, số phiếu đếm gần gũi đến nỗi ông Gore đảo ngược sự nhượng bộ của mình và cuộc đua dường như là một sự lôi kéo vậy. Sau khi kiểm đi kiểm lại số phiếu bầu (cùng với một quyết định của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ), George Bush được tuyên bố là người chiến thắng. Đây là những khoảnh khắc bất ổn đối với nhiều người.
Tình huống giống như thế này cách đây gần 3.000 năm, khi David là vua của Israel. Sức khỏe và sức sống của ông đã giảm dần hàng ngày, và chỉ còn là vấn đề thời gian cho đến khi ông qua đời mà thôi. Giả định rằng một trong những con trai của David sẽ trở thành vua kế vị, nhưng không ai biết chắc người con nào sẽ là vua kế vị ấy. David đã nói riêng với bà Bátsêba rằng Salômôn sẽ trị vì trong chỗ của ông, song ông chưa công khai đặt Salômôn làm người thay thế mình. Thất bại của David không thoái vị và không hành động dứt khoát trong việc đặt Salômôn lên ngai vàng đã tạo ra một khoảng trống về chức năng lãnh đạo nên nỗi Ađônigia, một trong những người con trai khác của David, đã cố gắng điền vào. Ađônigia đã cai quản thuyết phục một số lãnh đạo chủ chốt của Israel cung ứng sự hỗ trợ của họ cho mình, và việc cử hành “chiến thắng” của chàng ta đã được tiến hành.
Đây là những giây phút căng thẳng cho dân tộc Israel, và thậm chí rất nhiều đối với bà Bátsêba, mẹ của Salômôn, và cho những ai vẫn giữ lòng trung thành với David. Nếu Ađônigia đã thành công trong mọi nỗ lực của mình hòng chiếm lấy ngai vàng, gần như chắc chắn chàng sẽ giết tất cả các hậu duệ của David, người nào có thể là một đối thủ cho ngai vàng. Hai chương đầu tiên của I Các Vua nhơn đó đầy hồi hộp và những âm mưu, khi Salômôn sau cùng đã chiếm ưu thế và đảm bảo địa vị của mình là vua của Israel.
Trong nhiều phương thức, câu chuyện của Salômôn là một câu chuyện thành công tuyệt vời. Ông là người khôn ngoan nhất từng sinh sống. Sự giàu có và quyền lực của ông đã được tất cả những người sinh sống ở Israel và hầu hết những người sống ngoài biên giới của Israel đều biết đến. Salômôn là một nhà văn sáng tác, sáng tác 1.005 bài ca và 3.000 câu châm ngôn. Mặc dù đã sáng tác nhiều như thế, đời sống của Salômôn đã kết thúc như một thảm họa. Những người vợ ngoại bang của ông đã thành công trong việc xây tấm lòng ông ra khỏi Đức Giêhôva, với cái giá con trai của Salômôn phải trả bằng cả vương quốc của mình và Israel bị chia làm hai trong nhiều thế kỷ hầu đến. Các bài học chúng ta tiếp thu từ Salômôn đều là những bài học rất tiêu cực – làm sao đừng để phạm sai lầm giống như Salômôn đã phạm.
Những điểm tương đồng giữa thời buổi Salômôn sống trong đó và thời buổi của chúng ta thì có rất nhiều, và chúng rất nổi bật. Chúng ta hãy lắng nghe cho kỹ lời lẽ của 11 chương đầu của Sách I Các Vua, và chúng ta hãy tiếp thu từ những sai lầm của Salômôn, bản thân chúng ta đừng lặp lại chúng.
Sự chuyển giao vững chãi: Từ David qua Salômôn
I Các Vua 1 & 2
Tôi bị cám dỗ phải đặt cho phần nầy tiêu đề: “Bên Kia Núi, Nhưng Không Chuyển Giao Ngọn Đuốc”. Khi tôi đọc bốn câu đầu tiên của chương 1, tôi thấy một “David” rất khác so với người chiến binh dũng cảm đứng lên chống lại Gôliát trong I Samuên 17. Đây là một cụ già, ông đang ở gần cuối đời mình. Ông đang nằm trên giường run rẩy, gần như không biết gì về công việc hàng ngày trong vương quốc của mình. Ông có một thiếu nữ xinh đẹp ở gần ông, nàng đã phục vụ ông, song theo ý của tôi thì nàng được dự định phải làm nhiều việc hơn là điều dưỡng. Nàng là một cung phi, các sự kiện hiển nhiên sẽ minh chứng cho điều đó. Thực ra, David đã không “biết” nàng ấy, ý nói cho độc giả biết về tuổi tác và sức khỏe thuộc thể của David. Ông là một người không còn có thể hoạt động trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống mình nữa.
Không có cáo trạng nào ở đây, không một lời lên án, mặc dù David đã rơi vào chặng đường giảm sút của mình. Lỗi lầm nằm trong thất bại của David không bước sang một bên, và đặc biệt nhiều hơn nữa trong thất bại của ông không chỉ định ai sẽ nối tiếp ông làm vua của Israel. Con người này, quyền cai trị trước đó của ông đã bị thách thức (bởi Ápsalôm, và có lẽ nhiều người khác nữa), không sốt sắng rời đi, nhưng ông cũng không thực sự cai trị nữa.
Một số yếu tố dường như đã góp phần vào sự trả giá của Ađônigia để trở thành vị vua kế tiếp của Israel. (1) Dường như chàng là người con lớn nhất của David còn sống. (2) Chàng là một thanh niên rất đạp trai và hấp dẫn (I Các Vua 1:6). (3) Ađônigia có khả năng tập hợp một nhóm người ưu tú, họ từng là vệ sĩ của chàng (1:5). (4) Chàng là đứa con mà David thất bại không kỷ luật hay “chế ngự“ được. Tôi tin rằng chàng không bao giờ nói: “Không” và do đó, chàng cứ đi theo con đường riêng của mình (1:6). Một đứa con không biết tôn trọng, và cũng không e sợ, cha của chàng sẽ có khuynh hướng tìm cách để gạt bỏ chàng. Nếu David thực sự hoạt động như là vua của Israel, Ađônigia sẽ không có được một cơ hội. (5) Ađônigia kiếm được sự ủng hộ của Giôáp, quan tổng binh của quân đội, và Abiatha, thầy tế lễ. (6) David đã không để ý tới những gì đang diễn ra và hầu như không cầm quyền như một vì vua. Có một khoảng trống về cấp lãnh lãnh đạo của Israel, và Ađônigia dường như có sự quyết tâm và có nhiều nguồn lực để điền vào khoảng trống ấy.
Nathan nhìn biết đỉnh điểm mà Ađônigia đã lên tới và ông cùng những người trung thành với David phải bị Ađônigia cẩn thận loại trừ. Nathan cảnh báo Bátsêba rằng nếu bà không sử dụng ảnh hưởng của mình với David, bà và con trai của bà sẽ sớm nằm trong tầm nguy hiểm nghiêm trọng. Với sự nhắc nhở của Nathan, Bátsêba đến gặp David và cho ông biết mọi chuyện đang xảy ra. Bà cũng nhắc cho nhà vua nhớ tới lời hứa của ông rằng Salômôn con trai bà, sẽ là vị vua kế tiếp của Israel. Bà thúc giục David phải làm một việc gì đó hoặc bà và con trai của bà sẽ trở thành kẻ thù của chính thể mà Ađônigia đã thể hiện qua cuộc nổi dậy của hắn ta.
“Thật trùng hợp”, giờ đây Nathan đến tại hành lang của nhà vua. Sự việc cho thấy rằng Bátsêba rời khỏi sự hiện diện của nhà vua khi Nathan xuất hiện, hầu cho họ có thể nói chuyện riêng tư với nhau. Nathan nói với David cùng một câu chuyện ấy, rằng Ađônigia đang tìm cách chiếm lấy ngai vàng. Ông báo cho David biết rằng lễ kỷ niệm chiến thắng của hắn ta đã bắt đầu rồi. Nathan hỏi David, không biết mọi sự nầy có được sự chấp thuận của nhà vua hay không!?! David phản ứng bằng cách cho đòi Bátsêba đến một lần nữa. Khi ấy David triệu tập thầy tế lễ Xađốc, tiên tri Nathan, và Bênagia con trai của Giêhôgiađa (1:32). Ông ban ra những huấn thị rằng ngay lập tức họ phải tôn Salômôn lên làm vua của Israel theo yêu cầu của David.
Khi Ađônigia cùng những kẻ ủng hộ chàng đang kỷ niệm “chiến thắng” của mình, thầy tế lễ Xađốc đang xức dầu cho Salômôn lên làm vua Israel. Tiếng kèn vang dội và dân sự tuyên bố: “Vua Salômôn Vạn Tuế!” Đám dân đông đã lấy làm sợ hãi khi có Ađônigia là vua của họ, những tin tức đăng quang của Salômôn được đáp ứng với lễ lạc vui tươi. Âm thanh của lễ lạc này đến tận tai của những người đang ở với Ađônigia, song họ không biết tiếng kèn ấy có nghĩa gì!?! Giônathan, con trai của thầy tế lễ Abiatha (không lâu sau đó đã “nghỉ hưu”), báo cho họ rằng các âm thanh của lễ lạc ấy không phải là những tin tức tốt lành cho Ađônigia những kẻ ủng hộ chàng ta. Ông báo cho họ biết rằng David đã chỉ định Salômôn làm người kế vị mình và người đã lên ngôi rồi. Các thực khách của Ađônigia hoảng sợ khi họ nhận ra giờ đây họ trở thành kẻ thù của Salômôn. Họ rời khỏi đó thật nhanh, và Ađônigia bỏ chạy nắm lấy các sừng của bàn thờ. Salômôn chấp nhận lời nài nĩ của anh mình xin được thương xót rồi bảo người trở về nhà mình.
Việc chuyển đổi từ một vị vua nầy sang vị vua kế tiếp không luôn luôn là một sự chuyển đổi êm thấm đâu. Trong cuộc bầu cử tổng thống của chúng ta vừa qua, Bill Clinton đã dành những thì giờ còn lại của mình ở văn phòng để cấp giấy ân xá và ký các sắc lệnh về hành chánh. Phần lớn mọi sự đã được thực hiện trong những giờ cuối cùng đó nhằm vào vụ việc chính trị của đảng đương quyền. Tổng thống George W. Bush và chính phủ của ông sẽ dành nhiều thì giờ xem xét lại những hoạt động trong giờ phút cuối cùng nầy, và nhiều người trong số họ sẽ bị đảo lộn hoặc thay đổi. Đây là loại chuyển giao rất khác biệt hơn loại chuyển giao đã được mô tả trong I Các Vua 2. David cho đòi Salômôn đến và trao cho chàng một số lời khuyên rất tốt sẽ giúp cho chàng bắt đầu chính phủ mới của mình sao cho thật vững chãi. Cái điều rất thú vị trong lời khuyên của David, ấy là ông đã khích lệ Salômôn điều chỉnh lại những điều mà bản thân ông đã thất bại không làm được đang khi ông làm vua trên Israel.
Thứ nhứt, David thúc giục Salômôn dâng mình vào việc tuân giữ luật pháp của Đức Chúa Trời:
“Ta haàu ñi con ñöôøng chung cuûa caû theá gian, khaù maïnh daïn vaø neân ngöôøi tröôïng phu! Haõy giöõ ñieàu Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi muoán con giöõ, ñeå ñi trong ñöôøng loái Ngaøi, gìn giöõ nhöõng luaät phaùp, ñieàu raên, maïng lònh, vaø söï daïy doã cuûa Ngaøi, y nhö ñaõ cheùp trong luaät phaùp cuûa Moâi-se, haàu cho con laøm ñieàu chi hay laø ñi nôi naøo cuõng ñeàu ñöôïc thaønh coâng, vaø Ñöùc Gieâ-hoâ-va seõ laøm öùng nghieäm lôøi Ngaøi ñaõ phaùn veà ta, raèng: Nhöôïc baèng caùc con trai ngöôi caån thaän veà ñöôøng loái mình, heát loøng, heát yù theo leõ thaät maø ñi ôû tröôùc maët ta, thì ngöôi seõ chaúng heà thieáu ngöôøi ngoài treân ngoâi Y-sô-ra-eân” (I Caùc Vua 2:2-4).
Thứ hai, David thúc giục Salômôn phải xử lý với Giôáp:
“Con bieát söï Gioâ-aùp, con trai Xeâ-ru-gia, ñaõ laøm cho cha, söï noù ñaõ laøm cho hai quan töôùng cuûa Y-sô-ra-eân, laø Aùp-ne, con trai cuûa Neâ-rô, vaø A-ma-sa, con trai cuûa Gieâ-the, laø hai ngöôøi noù ñaõ gieát, laøm ñoå huyeát ra trong luùc hoøa bình nhö trong côn chieán traän, vaø khieán cho huyeát ñoå ra trong chieán traän dính vaøo ñai noù thaét löng, cuøng vaøo giaøy noù mang nôi chaân. Con haõy cöù söï khoân ngoan con maø cö xöû, chôù ñeå ñaàu baïc noù xuoáng aâm phuû caùch bình yeân” (I Caùc Vua 2:5-6).
Đối với tôi thật là khó hiểu lý do tại sao David lại thúc giục Salômôn phải xử lý với Giôáp, đang khi bản thân ông không xử lý. David đã lên tiếng chống lại hành vi giết người của Giôáp, nhưng ông đã không hành động dứt khoát như ông đã có với người Amaléc kia (II Samuên 1:13-16) và với các tôi tớ của Íchbôsết (II Samuên 4:5-12). Một người sẽ lấy làm lạ nếu như David e sợ Giôáp, giống như các vị vua, Tổng thống e sợ người đứng đầu các lực lượng quân sự của họ. Rốt lại, David đã từng thay thế Giôáp, chỉ để cho ông ta trở lại nắm quyền bính trong một vài ngày (xem II Samuên 19:11-15; 20:4-23).
Thứ ba, David thúc giục Salômôn ban thưởng cho Bátxilai, một người vẫn giữ lòng trung thành với ông trong thời gian ông gặp hoạn nạn:
“Con haõy ôû vôùi caùc con trai Baùt-xi-lai, ngöôøi Ga-la-aùt, caùch nhaân töø cho hoï aên ñoàng baøn cuøng con; vì chính chuùng noù ñaõ ñaõi cha nhö vaäy, maø ñeán ñoùn röôùc cha, luùc cha chaïy troán tröôùc maët Aùp-sa-loâm, anh con” (I Caùc Vua 2:7).
Cũng như sự công bình cần được ban ra cho những người đã phạm tội, cũng một thể ấy, những người đã giữ lòng trung thành với David cần được con trai ông, là người kế vị ông ban thưởng.
Sau cùng, David thúc giục Salômôn xử lý với Simêi, một người từng là cái gai xóc trong da thịt của David:
“Naày coøn keû ôû vôùi con, laø Si-meâ-i, con trai Gheâ-ra, ngöôøi Beân-gia-min, ôû Ba-hu-rim, laø keû laáy nhöõng lôøi ñoäc aùc maø nguyeàn ruûa cha trong ngaøy cha ñi ñeán Ma-ha-na-im; nhöng noù xuoáng ñoùn cha taïi Gioâ-ñanh, thì cha ñaõ nhaân danh Ñöùc Gieâ-hoâ-va maø theà vôùi noù raèng: Ta seõ chaúng gieát ngöôi baèng göôm. Baây giôø, con chôù ñeå noù khoûi phaït, vì con laø khoân ngoan, bieát theá naøo phaûi xöû noù: con khaù laøm cho ñaàu baïc noù dính maùu maø xuoáng aâm phuû” (I Caùc Vua 2:8-9).
Có phải thái độ trả thù trong sạch nầy, hay có phải David tin rằng Simêi luôn luôn sẽ là một đối thủ với nhà David bởi vì hắn ta không phải là một hậu duệ của Saulơ (xem II Samuên 16:5-8)? Đấy có phải là một việc mỉa mai không, người đã tố cáo David là “kẻ làm đổ huyết“ (II Samuên 16:7-8) giờ đây lại có một “cái chết đẫm máu” (I Các Vua Vua 2:9).
Phần còn lại của I Các Vua 2 mô tả thể nào Salômôn đã thực hiện mưu luận của David và qua đó củng cố vương quốc của mình. Ađônigia đã làm cho việc ấy tương đối ra dễ dàng cho Salômôn. Ađônigia thuyết phục Bátsêba với thỉnh cầu Abisác được ban cho chàng làm vợ. Abisác được xem là một trong những cung phi của David và, như vậy, khi ban nàng cho Ađônigia sẽ tương xứng với việc thừa nhận quyền làm vua của chàng ta trên Israel. Sở hữu cung phi của nhà vua là chiếm lấy địa vị của nhà vua. David đã nhìn thấy suốt kế hoạch của Ađônigia. Ông đã thương xót chàng ta một lần, nhưng giờ đây ông sai Bênagia đến hành quyết chàng ta. Ađônigia sẽ không gây rắc rối thêm cho vương quốc nữa.
Tiếp đến Salômôn xử lý với thầy tế lễ Abiatha, là người đã phản bội chàng bằng cách ủng hộ Ađônigia trong nỗ lực lên ngôi vua. David đã không hành quyết thầy tế lễ nầy, song ông đã đuổi ông ta về nhà mình. Salômôn chỉ định thầy tế lễ Xađốc trong vị trí của Abiatha (I Các Vua 2:35). Chúng ta được nhắc nhớ rằng điều này làm ứng nghiệm Lời của Chúa nghịch lại nhà Hêli (I Các Vua 2:27; xem I Samuên 2:27-36).
Khi lời đến với Giôáp cho biết rằng Salômôn đã xử lý với các kẻ thù của mình, ông chạy đến bàn thờ và nắm các sừng của nó, hy vọng được thương xót như Ađônigia đã nhận được trước đó từ Salômôn. Có lý do để hy vọng được thương xót, trừ những người phạm tội cố sát (xem Xuất Êdíptô Ký 21:12-14). Lần nầy, Giôáp đã không tránh được án phạt mà ông ta đáng phải chịu. Salômôn sai Bênagia, là người đã khiến Giôáp phải chết trước bàn thờ. Sau cùng , sự công bình đã được đáp ứng đối với hành vi giết người của Giôáp (I Các Vua 2:31-33).
Cuối cùng, Salômôn đã thực hiện mưu luận của David về Simêi, là người Bêngiamin đã ăn nói sai trái đối với David. Simêi mang lại cái chết cho chính mình. Salômôn lệnh cho Simêi tự xây một căn nhà ở thành Jerusalem, ở đó chàng sẽ coi chừng ông ta. Chàng hứa với Simêi rằng nếu ông ta rời khỏi thành Jerusalem, mạng sống của ông ta sẽ bị tước đi. Hai năm sau, hai trong số các tôi tớ của Simêi bỏ trốn, và Simêi truy đuổi chúng. Khi Salômôn hay được Simêi đã rời khỏi thành Jerusalem, chàng đã triệu ông ta đến, khiển trách ông ta vì vi phạm các điều khoản vua đã đặt ra. Sau đó, Salômôn dặn dò Bênagia phải hành quyết ông ta. Bằng cách này, vương quốc của Salômôn được thiết lập cách vững chắc, bởi vì những người chống đối ông đã được cất đi.
Ước ao của Salômôn được chấp nhận
I Các Vua 3-8
Thường thì trong truyện cổ tích hay truyện vui, hết thảy chúng ta đều nghe kể lại về ai đó mà ước muốn của họ được chấp nhận. Có ai đó đã từng nghĩ chúng ta sẽ thấy Đức Chúa Trời ban cho một người bất cứ điều gì người ao ước, nhưng ở đây thì có đấy. Sự chấp nhận ước muốn của Salômôn được thấy có ngay sau mấy lời này:
“Sa-loâ-moân keát thaân vôùi Pha-ra-oân, vua EÂ-díp-toâ, cöôùi con gaùi ngöôøi, röôùc naøng veà thaønh Ña-vít, ñôïi xaây caát xong cung ñieän rieâng mình, ñeàn cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va, vaø töôøng thaønh chung quanh Gieâ-ru-sa-lem. Daân söï haõy coøn daâng cuûa leã treân caùc nôi cao, vì cho ñeán baáy giôø chöa coù xaây caát ñeàn naøo cho danh Ñöùc Gieâ-hoâ-va. Sa-loâ-moân kính meán Ñöùc Gieâ-hoâ-va, vaø ñi theo caùc luaät leä cuûa Ña-vít, cha mình; song ngöôøi daâng cuûa leã vaø xoâng höông taïi treân nôi cao” (I Caùc Vua 3:1-3).
Việc nhìn biết các cảnh báo trong Phục truyền luật lệ ký 17:16-17 và thể nào câu chuyện nói tới đời sống của Salômôn sẽ kết thúc, độc giả phải có một số lo ngại về hôn nhân của Salômôn với một công chúa người Ai Cập. Tuy nhiên, chúng ta phải nhớ rằng không có ngăn cấm cụ thể nào chống lại việc kết hôn với một người Ai Cập. Chỉ có phụ nữ xứ Canaan mà người Do thái bị cấm kết hôn với thôi. Ápraham đã lấy Aga làm vợ lẽ trong Sáng Thế Ký 16; Giôsép cũng đã lấy một người vợ Ai Cập trong Sáng Thế Ký 41:45. Môise đã lấy một người Êthiôpi làm vợ, mặc dù các anh chị em của ông không thích điều đó (Dân số Ký 12:1-2).
Chúng ta dám nói rằng khi Salômôn lấy một công chúa Ai Cập làm vợ, ông đã bắt đầu di chuyển theo một hướng sai lầm. Trong khi tác giả của phân đoạn Kinh thánh của chúng ta bình luận Salômôn cho đã noi theo cách sống của David cha mình, ông đã kết tội Salômôn vì “dâng của lễ và xông hương tại trên nơi cao“ (3:3). Nếu tôi hiểu chính xác những lời lẽ này, thì không phải Salômôn dâng của lễ cho các tà thần đâu, mà đúng hơn ông đang dâng của lễ cho Đức Chúa Trời ở những địa điểm không đúng.
“Neáu moät ngöôøi nam trong nhaø Y-sô-ra-eân gieát moät con boø, moät con chieân con, hoaëc moät con deâ trong traïi quaân hay laø ngoaøi traïi quaân, chaúng ñem ñeán cöûa hoäi maïc ñaëng daâng cho Ñöùc Gieâ-hoâ-va, tröôùc ñeàn taïm cuûa Ngaøi, thì huyeát seõ ñoå toäi veà ngöôøi; ngöôøi ñaõ laøm ñoå huyeát ra, neân seõ bò truaát khoûi daân söï mình. AÁy haàu cho daân Y-sô-ra-eân laáy cuûa leã mình gieát ngoaøi ñoàng, daãn ñeán thaày teá leã, tröôùc maët Ñöùc Gieâ-hoâ-va, taïi cöûa hoäi maïc, ñaëng daâng leân laøm cuûa leã thuø aân cho Ñöùc Gieâ-hoâ-va” (Leâvi kyù 17:3-5).
“song nôi naøo trong nhöõng chi phaùi caùc ngöôi, maø Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi caùc ngöôi seõ choïn, ñaëng ñaët danh Ngaøi, töùc laø nôi ngöï cuûa Ngaøi, thì caùc ngöôi phaûi tìm ñi ñeán ñoù, ñem daâng taïi ñoù nhöõng cuûa leã thieâu, caùc hi sinh, thueá moät phaàn möôøi, leã vaät daâng giô leân, cuûa leã hoaøn nguyeän, cuûa leã laïc yù vaø caùc con ñaàu loøng cuûa baày boø vaø chieân; roài caùc ngöôi seõ aên taïi ñoù, tröôùc maët Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi caùc ngöôi, vui veû cuøng gia quyeán mình, vì moïi vieäc tay mình laøm ñaõ ñöôïc Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi ban phöôùc cho…Baáy giôø, seõ coù moät choã maø Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi caùc ngöôi choïn, ñaëng cho danh Ngaøi ôû; aáy laø nôi caùc ngöôi seõ ñem daâng moïi ñieàu ta daën caùc ngöôi, töùc laø nhöõng cuûa leã thieâu, caùc hi sinh, thueá moät phaàn möôøi, leã vaät daâng giô leân, vaø moïi cuûa leã toát nhaát, maø caùc ngöôi höùa nguyeän daâng cho Ñöùc Gieâ-hoâ-va” (Phuïc truyeàn luaät leä kyù 12:5-7, 11; cuõng xem caùc caâu 13-14).
Chính sau câu nói về tội lỗi của Salômôn (về việc dâng của lễ trên các nơi cao) mà Đức Chúa Trời phán cùng chàng. Salômôn đang ở tại Gabaôn, là “nơi cao”, ở đó ông dự định dâng các thứ của lễ cho Đức Chúa Trời – chính cái điều được cho là sai ở trong câu 3. Tuy nhiên, Đức Chúa Trời đã hiện ra với Salômôn trong một điềm chiêm bao:
“Vua ñi ñeán Ga-ba-oân ñaëng daâng cuûa leã taïi ñoù, vì nôi cao aáy laø troïng nhaát; treân baøn thôø ñoù Sa-loâ-moân daâng moät ngaøn con sinh laøm cuûa leã thieâu. Taïi Ga-ba-oân, luùc ban ñeâm, Ñöùc Gieâ-hoâ-va hieän ñeán cuøng Sa-loâ-moân trong côn chieâm bao, vaø phaùn vôùi ngöôøi raèng: Haõy xin ñieàu gì ngöôi muoán ta ban cho ngöôi” (I Caùc Vua 3:4-5).
Đây là những câu nói mà tôi đã trông mong từ Đức Chúa Trời. Tôi đã trông mong Đức Chúa Trời quở trách Salômôn về tội lỗi của ông và kêu gọi ông ăn năn và thờ phượng Ngài sao cho đúng cách. Thay vì thế, Đức Chúa Trời lại hiến cho Salômôn bất cứ điều chi ông mong muốn. Đúng là một việc đáng kinh ngạc thay!
Sự chú ý của tôi được rút ra từ Thi thiên 72, một Thi thiên do David viết ra cho (hoặc vì ích của) Salômôn, hay do chính mình Salômôn viết ra:
“Hôõi Ñöùc Chuùa Trôøi, xin ban cho vua söï xeùt ñoaùn cuûa Chuùa, Vaø ban cho vöông töû söï coâng bình cuûa Ngaøi. Ngöôøi seõ ñoaùn xeùt daân söï Chuùa caùch coâng bình, Xöû keû khoán cuøng caùch ngay thaúng. Nhaân vì söï coâng bình, caùc nuùi vaø goø noãng Seõ ñem bình an ñeán cho daân söï. Ngöôøi seõ ñoaùn xeùt keû khoán cuøng cuûa daân, Cöùu con caùi ngöôøi thieáu thoán, vaø chaø naùt keû haø hieáp” (Thi thieân 72:1-4).
Tôi vô cùng biết ơn vì có các thắc mắc của một vài người bạn trong nhà thờ của chúng ta sau khi tôi dạy bài học này. Đầu đề đọc: “Viết cho Salômôn” (bảng Kinh thánh NET, KJV), hoặc “của Salômôn” (NKJV, NASB, NIV, NRSV). Chữ Hy bá lai đặt trước tên của Salômôn cũng có thể có nghĩa như thế, đó là sự lựa chọn của dịch giả. Lúc đầu, tôi có khuynh hướng cho rằng Thi thiên do Salômôn viết ra, song tôi đã đổi ý. Nếu Thi thiên được Salômôn viết ra, có quá nhiều điều nói về Salômôn trong đó. Tôi tin chính David đã viết Thi thiên này nói về con trai của mình, với hy vọng rằng qua Salômôn (hoặc ít nhất là dòng dõi của ông), giao ước với David (II Samuên 7) sẽ được ứng nghiệm bởi Đấng Mêsi. Vấn đề này có nghĩa là phải có cách xử lý đúng mức đối với lời tiên tri. Điều nầy có đáng ngạc nhiên không? Nhận thức được về Thi thiên nầy, không có gì là lạ khi Salômôn cầu xin Chúa ban cho sự khôn ngoan – chính ý muốn của cha ông!
Dù là thế nào, trong khi Salômôn xưng rằng ông thiếu khôn ngoan, ông tỏ ra sự khôn ngoan tuyệt vời trong lời lẽ ông kêu cầu:
“Sa-loâ-moân thöa raèng: Chuùa ñaõ laáy ôn lôùn ñaõi keû toâi tôù Chuùa, laø Ña-vít, cha toâi, theo nhö ngöôøi laáy söï trung tín, söï coâng bình vaø loøng ngay troïn veïn maø ñi tröôùc maët Ñöùc Gieâ-hoâ-va; laïi Chuùa coù giöõ ôn lôùn aáy cho ngöôøi, maø ban cho ngöôøi moät con trai ngoài treân ngai cuûa ngöôøi, y nhö ñaõ coù ngaøy nay. Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi toâi oâi! baây giôø Chuùa ñaõ khieán keû toâi tôù Chuùa trò vì keá Ña-vít, laø cha toâi; nhöng toâi chæ laø moät ñöùa treû nhoû chaúng bieát phaûi ra vaøo laøm sao. Keû toâi tôù Chuùa ôû giöõa daân cuûa Chuùa choïn, laø moät daân ñoâng voâ soá, khoâng theå ñeám ñöôïc. Vaäy, xin ban cho keû toâi tôù Chuùa taám loøng khoân saùng, ñeå ñoaùn xeùt daân söï Ngaøi vaø phaân bieät ñieàu laønh ñieàu döõ; vì ai coù theå ñoaùn xeùt daân raát lôùn naøy cuûa Chuùa?” (I Caùc Vua 3:6-9).
Tôi lấy làm lạ khi thấy chẳng có đề cập gì đến Thánh Linh của Đức Chúa Trời trong các câu chuyện của Kinh Thánh nói về cuộc đời của Salômôn, tuy nhiên ông là một người thông minh nhất từng sinh sống. Đức Thánh Linh rõ ràng giáng trên Saulơ có thể thấy được bằng mắt thường, một thời gian ngắn sau khi ông được xức dầu làm vua (I Samuên 10:10-11). Đức Thánh Linh cũng giáng trên David khi ông được xức dầu làm Vua của Israel (I Samuên 16:13). Tuy nhiên, chẳng có đề cập gì đến Đức Thánh Linh giáng trên Salômôn tại thời điểm ông được xức dầu; thực vậy, chẳng có nhắc gì đến Đức Thánh Linh giáng trên ông cả. Chúng ta giải thích vấn đề này như thế nào đây? Thành thật mà nói, tôi không dám chắc. Tôi có khuynh hướng nghĩ rằng Đức Thánh Linh giáng trên Salômôn khi đáp lời yêu cầu của ông về sự khôn ngoan, mặc dù không có một sự tỏ ra ngoạn mục nào của sự Đức Thánh Linh giáng trên Salômôn. Có lẽ chúng ta cần phải hiểu rằng một người không cần phải có một kinh nghiệm tuyệt đẹp mới được Đức Thánh Linh mặc lấy quyền phép cho.
Trong trường hợp của Salômôn, “có tiếng mà không có miếng“. Ngay sau khi được truyền rằng Đức Chúa Trời ưng chuẩn yêu cầu của Salômôn xin ban cho sự khôn ngoan (cùng với sự giàu có và danh tiếng – 3:13), chúng ta tìm thấy một số trường hợp nói tới sự khôn ngoan trong đời sống của ông. Cho phép tôi liệt kê một số trường hợp:
Thứ nhứt, có trường hợp khôn ngoan riêng mà chúng ta nhìn thấy từ các hành động của Salômôn trong những câu nối theo sau chiêm bao của ông:
“Baáy giôø, Sa-loâ-moân thöùc daäy, thaáy laø moät ñieàm chieâm bao. Ngöôøi trôû veà Gieâ-ru-sa-lem, ñöùng tröôùc maët hoøm giao öôùc cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va, daâng cuûa leã thieâu cuøng cuûa leã thuø aân, vaø ñaõi tieäc cho heát thaûy toâi tôù mình” (I Caùc Vua 3:15).
Đúng là một sự ngạc nhiên đầy thú vị, mấy câu này được ghi lại cho chúng ta ngay sau khi đọc ba câu đầu của cùng chương này! Salômôn nhận được chiêm bao trong khi ông ở tại Gabaôn, ông đã đến đó đặng dâng của lễ thiêu (3:4), mặc dù điều nầy là sai (3:3). Khi Đức Chúa Trời ưng chuẩn ban cho Salômôn lời cầu xin về sự khôn ngoan, việc đầu tiên nhà vua đã làm là trở về thành Jerusalem rồi dâng lên của lễ thiêu và của lễ thù ân “trước mặt hòm giao ước của Đức Giêhôva“ (3:15). Tôi nghĩ tất cả chúng ta sẽ đồng ý rằng việc dâng các thứ của lễ ở những nơi cao là dại dột; việc dâng các thứ của lễ trước mặt hòm giao ước mới là cách làm khôn ngoan. Sự chứng tỏ thứ nhứt của Salômôn về sự khôn ngoan đã có trong đời sống cá nhân của chính ông, trong sự vâng phục đối với các mạng lịnh của Đức Chúa Trời về sự thờ phượng.
Thứ hai, có trường hợp nói tới sự khôn ngoan về tư pháp của Salômôn, như đã được thấy trong cách ông xử lý cuộc tranh chấp giữa hai người đàn bà, cả hai người đều đòi cùng một đứa con là con của chính họ (3:16-28). Hai kỵ nữ đã đến trước mặt Salômôn xin ông giải quyết cuộc tranh chấp của họ. Cả hai người đàn bà nầy đều có con, nhưng một trong số họ vô tình làm cho đứa trẻ chết ngạt trong đêm. Mỗi người đều xưng đứa trẻ sống là con của mình. Dường như không có cách nào để tìm biết được sự thật, nhưng Salômôn đã xử sự một cách khôn ngoan. Ông cho lấy gươm ra và đe dọa chặt đứa trẻ ra làm hai, rồi trao cho mỗi người một nửa. Người mẹ của đứa trẻ đã chết sẵn sàng chấp nhận cách xét xử này – một khi cô ta không thể có được đứa con của người đàn bà kia, cô ta cũng không muốn người đàn bà kia có lại con của mình. Hãy để cho Salômôn giết đứa trẻ đi. Người mẹ của đứa trẻ còn sống vốn quan tâm nhiều đến con của mình đến nỗi cô sẵn sàng nhường đứa trẻ ấy, chỉ để cứu mạng nó thôi. Salômôn vốn biết đứa trẻ nầy là con của cô rồi truyền rằng đứa trẻ được trao cho mẹ thật của nó. Ai nấy đều ngạc nhiên trước sự khôn ngoan của Salômôn, sự khôn ngoan mà ông đã cầu xin.
Thứ ba, có trường hợp nói tới sự khôn ngoan về mặt quản trị của Salômôn, như đã thấy nơi những người mà ông đã chọn cho “nội các” của mình (4:1-19).
Thứ tư, chúng ta cũng được cung ứng cho một trường hợp nói sới sự giàu có và vinh hiển mà Đức Chúa Trời đã hứa ban cho Salômôn (4:20-28). Chúng ta nhìn thấy từ những câu nầy, hết thảy người Do thái dường như rất thịnh vượng và bình an dưới quyền lãnh đạo của Salômôn. Các đường biên giới của Israel đã ở vào điểm rộng nhất của chúng. Đồng thời, chúng ta được cho biết thể nào Salômôn đã sống rất thọ. Việc tiêu thụ hàng hóa bởi Salômôn và triều đình của ông là rất lớn, giống như Samuên đã cảnh báo nhiều năm trước đó ở I Samuên 8:11-18. Mặc dù đã thốt ra không có bất kỳ lời xét đoán nào, sự thịnh vượng của Salômôn đã vượt quá đường ranh mà Đức Chúa Trời đã vạch ra cho các vua của Israel trong Phục truyền luật lệ ký 17. Rắc rối đang có ở trước mặt, mặc dù nó chưa rõ ràng lắm.
Thứ năm, chúng ta nhìn thấy sự khôn ngoan của Salômôn trong các sáng tác âm nhạc, trong nghiên cứu và trong tác phẩm của ông:
“Ñöùc Chuùa Trôøi ban cho Sa-loâ-moân söï khoân ngoan, söï thoâng saùng raát cao, cuøng loøng roäng raõi nhö caùt treân bôø bieån. Söï khoân ngoan cuûa Sa-loâ-moân troåi hôn söï khoân ngoan cuûa moïi ngöôøi phöông ñoâng, vaø söï khoân ngoan cuûa ngöôøi EÂ-díp-toâ. Ngöôøi khoân ngoan hôn moïi ngöôøi, khoân ngoan hôn EÂ-than, ngöôøi EÁch-ra-hít, hôn Heâ-man, Canh-coân, vaø Ñaït-ña, laø caùc con trai Ma-hoân; danh tieáng ngöôøi ñoàn ra trong caùc daân toäc chung quanh. Ngöôøi noùi ba ngaøn caâu chaâm ngoân, vaø laøm moät ngaøn naêm, baøi thô. Ngöôøi luaän veà caây coái, töø caây baù höông cuûa Li-ban cho ñeán chuøm kinh giôùi moïc ra nôi vaùch; ngöôøi cuõng coù luaän veà loaøi vaät, chim, loaøi coâng truøng, vaø caù. Coù keû töø caùc daân toäc ñeán nghe söï khoân ngoan cuûa Sa-loâ-moân, vaø caùc vua ôû theá gian maø ñaõ nghe noùi veà söï khoân ngoan cuûa ngöôøi, ñeàu sai söù ñeán” (I Caùc Vua 4:29-34).
Sự khôn ngoan của Salômôn vượt quá sự khôn ngoan của bất cứ ai trong thời của ông, và ngay cả trong thời của chúng ta nữa. Ông là một hỗn hợp tốt nhất của Leonardo da Vinci, Benjamin Franklin, George Washington Carver, Einstein, Beethoven, Leonard Bernstein, và George Gershwin. Nhân vật này là một thi hào, nhạc sĩ, khoa học gia, và là nhà văn. Cả nước dường như hưởng lợi từ tình trạng được ơn của ông. Thật vậy, rất nhiều người hưởng lợi từ công việc của ông trong môn sinh học và thực vật học. Số người từ xa đến để hỏi ông nhiều câu và để nghe ông trò chuyện.
Thứ sáu, Salômôn đã thể hiện sự khôn ngoan tuyệt vời trong vai trò một nhà xây dựng. Nhiều dự án xây dựng lớn đã được bắt đầu và hoàn tất trong cuộc đời của Salômôn, trên hết trong số đó là việc xây dựng đền thờ. Hiram, vua của Ty-rơ, đã nhanh chóng công nhận sự khôn ngoan của Salômôn:
“Khi Hi-ram nghe lôøi cuûa Sa-loâ-moân, thì möøng laém, maø raèng: Ngaøy nay ñaùng khen ngôïi thay Ñöùc Gieâ-hoâ-va, vì ñaõ ban cho Ña-vít moät con trai khoân ngoan, ñeå trò vì daân söï lôùn naøy!” (I Caùc Vua 5:7).
Chúng ta phải nhìn nhận rằng trong khi Salômôn đã nắm lấy phần việc xây dựng đền thờ và cung hiến nó, thực sự chính David mới là người lo liệu mọi sự chuẩn bị cho cấu trúc của đền thờ. David đã lên kế hoạch, David và nhân dân Israel đã dâng hiến vàng bạc, và David đã tổ chức sự thờ phượng của người Lê-vi. Chúng ta nhìn thấy vấn đề nầy ở I Sử ký 23-29. Vấn đề này không tách bất cứ điều chi ra khỏi kỹ năng của Salômôn trong vai trò một nhà xây dựng, song chỉ để nhắc cho chúng ta nhớ về cách thức David đã lo liệu các sự chuẩn bị cho đền thờ trước khi ông qua đời.
Các chiều kích của đền thờ bằng hai lần kích thước của đền tạm, dấu tích của đền ấy vẫn được xem xét cho đến nay, và chắc chắn đền thờ thì cao hơn – 45 feet theo chiều cao. Đền thờ có nhiều thủ công mỹ nghệ và có rất nhiều vàng. Phải tốn công lao động của hàng ngàn người – 180.000 người – chưa nhắc tới 3300 đốc công (5:13-16). Dự án đã tốn mất bảy năm mới hoàn thành (6:37-38).
Tôi có chút bối rối bởi một vài điều liên quan đến việc xây dựng đền thờ. Tôi rất đỗi ngạc nhiên tại sao lại có nhiều người nước ngoài tham gia vào dự án này:
“Vua Sa-loâ-moân sai ngöôøi ñoøi Hi-ram ôû Ty-rô ñeán. Ngöôøi laø con trai cuûa moät ñaøn baø goùa veà chi phaùi Neùp-ta-li, coøn cha laø ngöôøi Ty-rô, laøm thôï ñoàng. Hi-ram ñaày söï khoân ngoan, thoâng hieåu, coù taøi laøm caùc thöù coâng vieäc baèng ñoàng. Ngöôøi ñeán vua Sa-loâ-moân, vaø laøm moïi coâng vieäc ngöôøi” (I Caùc Vua 7:13-14).
“Naày, laø côù sao Sa-loâ-moân ñaõ baét xaâu ñaëng xaây caát ñeàn Ñöùc Gieâ-hoâ-va vaø cung ñieän mình, luoân vôùi Mi-loâ, vaùch thaønh Gieâ-ru-sa-lem, Haùt-so, Meâ-ghi-ñoâ, vaø Gheâ-xe. Pha-ra-oân, vua cuûa EÂ-díp-toâ, ñaõ ñi leân chieám laáy Gheâ-xe, thieâu ñoát noù, vaø gieát nhöõng daân Ca-na-an ôû trong thaønh, roài ban thaønh aáy laøm cuûa vu qui cho con gaùi mình, laø vôï Sa-loâ-moân. Vaäy, Sa-loâ-moân xaây thaønh Gheâ-xe, Beát-Hoâ-roân döôùi, Ba-laùt, vaø Taùt-moát, taïi trong ñaát röøng cuûa xöù; laïi xaây caùc thaønh coù nhöõng kho tröõ löông phaïn cuûa Sa-loâ-moân, nhöõng thaønh ñeå xe coä, nhöõng thaønh cho quaân kî, vaø moïi ñieàu gì ñeïp loøng Sa-loâ-moân xaây caát taïi Gieâ-ru-sa-lem, trong Li-ban vaø trong caû xöù phuïc döôùi quyeàn ngöôøi. Heát thaûy nhöõng ngöôøi coøn soáng laïi trong daân A-moâ-rít, daân Heâ-tít, daân Pheâ-reâ-sít, daân Heâ-vít, daân Gieâ-bu-sít, khoâng thuoäc veà daân Y-sô-ra-eân, töùc laø caùc con chaùu cuûa chuùng noù coøn laïi ôû trong xöù maø daân Y-sô-ra-eân khoâng ñuû söùc dieät heát ñöôïc, thì Sa-loâ-moân baét phuï laøm xaâu dòch cho ñeán ngaøy nay. Nhöng Sa-loâ-moân khoâng baét daân Y-sô-ra-eân laøm toâi moïi; song hoï laøm binh chieán, toâi tôù, quan tröôûng, quan töôùng, quan cai xe, vaø lính kî cuûa ngöôøi” (I Caùc Vua 9:15-22).
Khi đền tạm được xây dựng, nó được xây từ các vật liệu và tiền đóng góp của dân Do Thái trong suốt cuộc đời của David (I Sử ký 29:1-20). Tôi không nhìn thấy sự dự phần vui vẻ của dân chúng, như chúng ta đã thấy trong việc xây dựng đền tạm và trong những sự chuẩn bị mà David đã lo liệu cho đền thờ. Khi đền tạm được xây lên, Đức Chúa Trời đã ban ơn cho những người Do Thái nhất định như Bếtsalênên và Ôhôliáp (Xuất Êdíptô Ký 31:1-11). Tại sao đền thờ được xây dựng bởi những người thợ có tài khéo lại là người nước ngoài, mọi khả năng của họ không thấy nói là được ban cho bởi Thánh Linh của Đức Chúa Trời? Và tại sao cung điện Salômôn xây dựng cho chính mình lại tốn gần gấp đôi thời gian xây dựng (xem 7:1)? Có khả năng nào điều này gợi ý đến thời điểm xây dựng “ngôi nhà thuộc linh“ của Đức Chúa Trời sẽ liên quan đến các dân Ngoại cũng như người Do Thái (xem Ê-phê-sô 2:11-22)? Thành thật mà nói, tôi không dám chắc tôi có câu trả lời.
Có một việc mà chúng ta phải lưu ý là khi đền thờ cuối cùng cũng đã hoàn tất, Đức Chúa Trời nắm lấy quyền sở hữu nó:
“Nhöõng thaày teá leã ñem hoøm giao öôùc cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñeán nôi noù, trong nôi chí thaùnh, döôùi caùnh cheâ-ru-bin. Vì caùc cheâ-ru-bin giöông caùnh ra treân nôi ñeå hoøm, che thaân treân hoøm vaø caùc ñoøn khieâng. Caùc ñoøn khieâng daøi, ñeán noãi ngöôøi ta, töø nôi thaùnh ôû tröôùc nôi chí thaùnh, coù theå thaáy ñöôïc, nhöng ôû ngoaøi thì chaúng thaáy. Caùc ñoøn aáy ôû ñoù cho ñeán ngaøy nay. Trong hoøm chæ coù hai baûng ñaù maø Moâi-se ñaõ ñeå, taïi nuùi Hoâ-reáp, khi Ñöùc Gieâ-hoâ-va laäp giao öôùc vôùi daân Y-sô-ra-eân, luùc hoï ra khoûi xöù EÂ-díp-toâ. Xaûy khi nhöõng thaày teá leã ñaõ ra khoûi nôi thaønh, beøn coù maây ñaày daãy nhaø cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va, ñeán noãi nhöõng thaày teá leã vì coù maây aáy khoâng theå ñöùng ñoù maø haàu vieäc ñöôïc, vì söï vinh quang cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaày daãy ñeàn cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va” (I Caùc Vua 8:6-11).
“Khi Sa-loâ-moân caàu nguyeän xong, löûa töø trôøi giaùng xuoáng ñoát cuûa leã thieâu vaø caùc hi sinh, söï vinh quang cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaày daãy trong ñeàn” (II Söû kyù 7:1).
Không ai nghi ngờ rằng việc xây dựng đền thờ được xem là một trong những đóng góp lớn nhất của Salômôn. Nhiều thời gian được dành cho việc xây dựng đền thờ hơn bất kỳ khía cạnh nào khác trong cuộc sống của ông. Lời cầu nguyện cung hiến của Salômôn chắc chắn là một trong những đỉnh cao đời sống thuộc linh của ông. Lời cầu nguyện của ông không tỏ ra sự Salômôn nắm bắt được luật pháp và vai trò của đền thờ. Trong trường hợp ông tiếp nhận chủ yếu từ cha mình, hoặc đến từ sự suy gẫm về luật pháp, đang được tranh luận. Tôi có khuynh hướng nghĩ rằng Salômôn đã tiếp thu được hầu hết những hiểu biết thuộc linh từ cha mình. Cho phép tôi đưa ra một số quan sát có liên quan đến lời cầu nguyện cung hiến của Salômôn.
Thứ nhất, lời cung hiến nầy về đền thờ phần lớn lời cầu nguyện của Salômôn đều nhắm đến Đức Chúa Trời, là Đấng chiếm lấy nơi ngự trong trong đền thờ (8:10-11, 23...). Đây không phải là lời phát biểu mà Salômôn đưa ra với đám dân động đã nhóm lại đâu, mà là lời nài xin với Đức Chúa Trời một khi đền thờ thuộc về Ngài.
Thứ hai, có một liên kết rất chặt chẽ giữa lời cầu nguyện cung hiến này và Giao ước với Môise. Salômôn lường trước các biến cố nhất định xảy đến trong tương lai, là điều sẽ giục giã dân sự của Đức Chúa Trời hướng về đền thờ mà cầu nguyện. Các biến cố nầy gồm:
Bị kẻ thù đánh bại (8:33-34; xem Phục truyền luật lệ ký 28:25 ...)
Hạn hán và đói kém (8:35-40; xem Phục truyền luật lệ ký 28:23-24)
Bị làm phu tù trong một đất ngoại bang (8:46-51; xem Phục truyền luật lệ ký 28:36-37, 63-68
Tất cả mọi sự nầy đều được lường trước trong sách Phục truyền luật lệ ký. Do đó, lời cầu nguyện của Salômôn được nắn đúc và dẫn dắt bởi giao ước với Môise.
Thứ ba, lời cung hiến này không những là một lời cầu nguyện, mà còn nói về sự cầu nguyện nữa. Từ ngữ “cầu nguyện” hoặc “nài xin“ xuất hiện 17 lần trong I Các Vua 8. Đền thờ được dự trù để khuyến khích và tạo điều kiện cho dân sự của Đức Chúa Trời dâng lời cầu nguyện. Những người đến cầu nguyện có thể bao gồm cả người Do Thái và dân ngoại:
“Vaû laïi, veà khaùch laï, laø ngöôøi chaúng thuoäc veà daân Y-sô-ra-eân cuûa Chuùa, nhöng vì danh Ngaøi töø xöù xa ñeán (vì ngöôøi ngoaïi bang seõ nghe noùi veà danh lôùn cuûa Chuùa, veà caùnh tay quyeàn naêng giô thaúng ra cuûa Chuùa), khi ngöôøi ñeán caàu nguyeän trong nhaø naøy, xin Chuùa ôû treân trôøi, laø nôi Chuùa ngöï, duû nghe vaø laøm theo moïi ñieàu ngöôøi khaùch laï seõ caàu xin Chuùa ñeå cho muoân daân cuûa theá gian nhaän bieát danh Chuùa, kính sôï Chuùa, y nhö daân Y-sô-ra-eân cuûa Ngaøi, vaø cho bieát raèng danh Chuùa xöng ra treân ñeàn naøy maø toâi ñaõ xaây caát” (I Caùc Vua 8:41-43).
Chắc chắn điều này giúp chúng ta hiểu lý do tại sao Chúa của chúng ta rất buồn lòng khi một số người Do Thái chiếm lấy hành lang đền thờ rồi biến nó thành một khu vực kinh doanh, thay vì là nơi để cầu nguyện:
“Roài Ngaøi daïy doã chuùng maø raèng: haù chaúng coù lôøi cheùp: Nhaø ta seõ goïi laø nhaø caàu nguyeän cuûa muoân daân hay sao? Nhöng caùc ngöôi ñaõ laøm thaønh caùi hang troäm cöôùp” (Maùc 11:17)
Thứ tư, có một sự chú trọng mạnh mẽ nhắm tới sự ứng nghiệm các lời hứa giao ước của Đức Chúa Trời trong lời cầu nguyện này. Giữa vòng những thứ khác, Salômôn đang ngợi khen Đức Chúa Trời vì đền thờ này như là sự ứng nghiệm lời hứa của Ngài. Mặt khác, có sự tạ ơn và ngợi khen cho việc ứng nghiệm lời hứa của Đức Chúa Trời cho Áp-ram và Môise nữa:
“Ñaùng khen ngôïi Ñöùc Gieâ-hoâ-va, laø Ñaáng ñaõ ban söï bình yeân cho daân Y-sô-ra-eân cuûa Ngaøi, tuøy theo caùc lôøi Ngaøi ñaõ höùa! Veà caùc lôøi toát laønh maø Ngaøi ñaõ caäy mieäng Moâi-se, keû toâi tôù Ngaøi, phaùn ra, chaúng coù moät lôøi naøo khoâng öùng nghieäm” (I Caùc Vua 8:56, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
“Vaäy, Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaõ laøm öùng nghieäm lôøi Ngaøi phaùn; vì ta keá vò Ña-vít, cha ta, ngoài treân ngoâi Y-sô-ra-eân, y nhö Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaõ höùa, vaø ta ñaõ caát ñeàn naøy cho danh Gieâ-hoâ-va, laø Ñöùc Chuùa Trôøi cuûa Y-sô-ra-eân. Taïi ñoù, ta ñaõ doïn moät choã ñeå hoøm; trong hoøm coù söï giao öôùc cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va, töùc laø giao öôùc maø Ngaøi ñaõ laäp vôùi toå phuï chuùng ta, khi Ngaøi ñem hoï ra khoûi xöù EÂ-díp-toâ” (I Caùc Vua 8:20-21, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Chúng ta thấy sự ứng nghiệm giao ước với Ápraham trong số lượng người Do Thái, trong các đường biên giới địa lý của Israel dưới thời Salômôn, và trong phước lành đã đến với các dân ngoại:
“Vaû, Ñöùc Gieâ-hoâ-va coù phaùn cuøng AÙp-ram raèng: Ngöôi haõy ra khoûi queâ höông, voøng baø con vaø nhaø cha ngöôi, maø ñi ñeán xöù ta seõ chæ cho. Ta seõ laøm cho ngöôi neân moät daân lôùn; ta seõ ban phöôùc cho ngöôi, cuøng laøm noåi danh ngöôi, vaø ngöôi seõ thaønh moät nguoàn phöôùc. Ta seõ ban phöôùc cho ngöôøi naøo chuùc phöôùc ngöôi, ruûa saû keû naøo ruûa saû ngöôi; vaø caùc chi toäc nôi theá gian seõ nhôø ngöôi maø ñöôïc phöôùc” (Saùng theá kyù 12:1-3, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi; so saùnh I Caùc Vua 8:41-43, ñaõ keå ôû treân).
“Ngaøy ñoù, Ñöùc Gieâ-hoâ-va laäp giao öôùc cuøng AÙp-ram, maø phaùn raèng: Ta cho doøng doõi ngöôi xöù naày, töø soâng EÂ-díp-toâ cho ñeán soâng lôùn kia, töùc soâng Ô-phô-raùt, laø xöù cuûa caùc daân Keâ-nít, Keâ-neâ-sít, Caùt-moâ-nít, Heâ-tít, Pheâ-reâ-sít, Reâ-pha-im, A-moâ-nít, Ca-na-an, Ghi-eâ-ga-sít vaø Gieâ-bu-sít” (Saùng theá kyù 15:18-21; cuõng xem Phuïc truyeàn luaät leä kyù 11:24; Gioâsueâ 1:4).
“Sa-loâ-moân cai trò treân caùc nöôùc, töø soâng caùi cho ñeán xöù Phi-li-tin, cho ñeán ranh EÂ-díp-toâ. Caùc nöôùc aáy ñeàu tieán coáng vaø phuïc Sa-loâ-moân troïn ñôøi ngöôøi” (I Caùc Vua 4:21).
Nhiều hơn bất cứ điều chi khác, Salômôn xem sự hoàn thành đền thờ trong các giới hạn của giao ước mà Đức Chúa Trời đã lập với David cha mình:
“Ngöôøi noùi raèng: Ñaùng ngôïi khen Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi cuûa Y-sô-ra-eân, vì töø mieäng Ngaøi coù phaùn höùa vôùi Ña-vít, cha ta, vaø bôûi tay Ngaøi ñaõ laøm öùng nghieäm lôøi aáy; Ngaøi phaùn raèng: Töø ngaøy ta ñaõ ñem Y-sô-ra-eân ta ra khoûi EÂ-díp-toâ, ta khoâng choïn thaønh naøo trong caùc chi phaùi Y-sô-ra-eân ñaëng caát taïi ñoù moät caùi nhaø cho danh ta ngöï; nhöng ta ñaõ choïn Ña-vít ñeå ngöôøi trò vì daân Y-sô-ra-eân ta. Vaû, Ña-vít, cha ta, coù yù caát moät caùi ñeàn cho danh Gieâ-hoâ-va, laø Ñöùc Chuùa Trôøi cuûa Y-sô-ra-eân. Nhöng Ñöùc Gieâ-hoâ-va coù phaùn vôùi Ña-vít, cha ta, raèng: Khi ngöôi coù yù xaây ñeàn cho danh ta, thì laáy laøm thaäm phaûi; song ngöôi seõ chaúng caát ñeàn aáy ñaâu, beøn laø con trai ngöôi, do loøng ngöôi sanh ra, seõ caát ñeàn cho danh ta. Vaäy, Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaõ laøm öùng nghieäm lôøi Ngaøi phaùn; vì ta keá vò Ña-vít, cha ta, ngoài treân ngoâi Y-sô-ra-eân, y nhö Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaõ höùa, vaø ta ñaõ caát ñeàn naøy cho danh Gieâ-hoâ-va, laø Ñöùc Chuùa Trôøi cuûa Y-sô-ra-eân. Taïi ñoù, ta ñaõ doïn moät choã ñeå hoøm; trong hoøm coù söï giao öôùc cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va, töùc laø giao öôùc maø Ngaøi ñaõ laäp vôùi toå phuï chuùng ta, khi Ngaøi ñem hoï ra khoûi xöù EÂ-díp-toâ” (I Caùc Vua 8:15-21).
Thứ năm, có một ý thức trông mong mạnh mẽ trong lời cầu nguyện cung hiến nầy xin Đức Chúa Trời làm ứng nghiệm hoàn toàn giao ước của Ngài với David:
“Ñoái cuøng toâi tôù Chuùa, laø Ña-vít, cha toâi, Chuùa coù giöõ lôøi Ngaøi ñaõ höùa vôùi ngöôøi. Thaät, heã ñieàu chi mieäng Chuùa phaùn, thì tay Chuùa ñaõ laøm hoaøn thaønh, y nhö chuùng toâi thaáy ngaøy nay. Vaäy, hôõi Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi cuûa Y-sô-ra-eân oâi! ngaøy nay xin laøm troïn lôøi Chuùa ñaõ höùa cuøng toâi tôù Chuùa, laø Ña-vít, cha toâi, raèng: Neáu con chaùu ngöôi caån thaän caùc ñöôøng loái mình, ñi ôû tröôùc maët ta, y nhö ngöôi ñaõ ñi, thì tröôùc maët ta seõ chaúng heà thieáu moät keû haäu töï ngöôi ñaëng ngoài treân ngoâi nöôùc Y-sô-ra-eân ñaâu. Hôõi Ñöùc Chuùa Trôøi cuûa Y-sô-ra-eân! xin haõy laøm cho öùng nghieäm lôøi Chuùa ñaõ höùa cuøng keû toâi tôù Chuùa, laø Ña-vít, cha toâi” (I Caùc Vua 8:24-26, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Khi những lời này của Salômôn được đem so sánh với Thi thiên 72, một người sẽ có cảm xúc riêng biệt thấy rằng Salômôn hy vọng triều đại của ông có thể là sự ứng nghiệm giao ước với David. Khi bạn dừng lại để suy nghĩ về vấn đề ấy, Salômôn và những người khác đã có cơ sở cho sự suy nghĩ theo những dòng Kinh thánh này. Rốt lại, vương quốc của Salômôn có thể chỉ ra sự ứng nghiệm giao ước của Ápraham và Môise. Dòng dõi của Ápraham sẽ đông như cát trên bờ biển (I Các Vua 4:20). Israel hiện đang sống trên Đất Hứa, họ quản trị các nước xung quanh, và họ đang sống trong sự thịnh vượng rất lớn. Nếu tất cả những lời hứa này được ứng nghiệm, thì tại sao không phải là lời hứa của Đức Chúa Trời được lập với David, và tại sao không phải là qua con trai ông, là Salômôn?
Thứ sáu, lời lẽ của Salômôn tỏ ra rằng ông hiểu rất đúng sự hiện diện của Đức Chúa Trời không thể, và sẽ không bị giới hạn trong một đền thờ:
“Baáy giôø, Sa-loâ-moân nguyeän raèng: Ñöùc Gieâ-hoâ-va coù phaùn raèng Ngaøi ngöï trong nôi toái taêm môø mòt. Hôõi Ñöùc Chuùa Trôøi! toâi ñaõ caát xong moät caùi ñeàn duøng laøm nôi ngöï cuûa Ngaøi, töùc moät nôi Ngaøi ôû ñôøi ñôøi … Nhöng quaû thaät raèng Ñöùc Chuùa Trôøi ngöï treân ñaát naøy chaêng? Kìa, trôøi, daàu ñeán ñoãi trôøi cuûa caùc töøng trôøi chaúng coù theå chöùa Ngaøi ñöôïc thay, phöông chi caùi ñeàn naøy toâi ñaõ caát!” (I Caùc Vua 8:12-13, 27).
Đây là điểm mà Êtiên sẽ nắm lấy nhiều năm sau đó khi ông bị cáo buộc nói nghịch lại các đền thờ (Công Vụ các Sứ Đồ 7:45-50)
Khó khăn ở phía trước
I Các Vua 9-10
Các dấu hiệu cảnh báo đã có rồi, nếu có ai có mắt để nhìn thấy chúng. Trong Sách Phục truyền luật lệ ký, Đức Chúa Trời đã ban hành những lời cảnh báo đối với quốc gia Israel về những mối nguy hiểm mà họ sẽ phải đối mặt với một khi họ bước vào xứ Canaan. Ngài cảnh báo họ về nguy cơ để cho người ngoại ở lại trong xứ Canaan và kết hôn chéo với họ. Họ không được thờ lạy các tà thần của người Canaan (7:1-6). Chiến thắng của họ trong xứ Canaan không thích nghi với sự rộng lớn của họ như là một quốc gia, mà là do sự thành tín của Đức Chúa Trời đối với các lời hứa giao ước của Ngài (7:7-11). Sau đó, ở chương 8, chúng ta tìm thấy những lời cảnh báo nầy:
“Ngöôi khaù caån thaän, e queân Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi, khoâng giöõ gìn nhöõng ñieàu raên, maïng lònh vaø luaät leä cuûa Ngaøi, maø ngaøy nay ta truyeàn cho ngöôi chaêng; laïi e sau khi ñaõ aên no neâ, caát nhaø toát ñaëng ôû, thaáy boø chieân cuûa mình theâm nhieàu leân, baïc, vaøng, vaø moïi taøi saûn mình dö daät roài, thì baáy giôø loøng ngöôi töï cao, queân Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi, laø Ñaáng ñaõ ñem ngöôi ra khoûi xöù EÂ-díp-toâ, töùc khoûi nhaø noâ leä chaêng. AÁy laø Ngaøi ñaõ daãn ngöôi ñi ngang qua ñoàng vaéng meânh moâng gôùm ghieác naày, ñaày nhöõng raén löûa, boø keïp, ñaát khoâ khan, chaúng coù nöôùc; Ngaøi khieán nöôùc töø hoøn ñaù raát cöùng phun ra cho ngöôi; laïi trong ñoàng vaéng, Ngaøi ban cho ngöôi aên ma-na maø toå phuï ngöôi chöa heà bieát, ñeå haï ngöôi xuoáng vaø thöû ngöôi, haàu veà sau laøm ôn cho ngöôi. Vaäy, khaù coi chöøng, chôù noùi trong loøng raèng: AÁy nhôø quyeàn naêng ta vaø söùc löïc cuûa tay ta maø ñoaït ñöôïc nhöõng saûn nghieäp naày. Haõy nhôù laïi Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi, vì aáy laø Ngaøi ban cho ngöôi söùc löïc ñoaït ñöôïc nhöõng saûn nghieäp, ñeå laøm troïn söï giao öôùc Ngaøi ñaõ theà cuøng toå phuï ngöôi, y nhö Ngaøi ñaõ laøm ngaøy nay. Neáu ngöôi queân Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi maø theo caùc thaàn khaùc, haàu vieäc vaø quì laïy tröôùc caùc thaàn aáy, thì ngaøy nay ta caùo quyeát raèng: Caùc ngöôi haún seõ bò dieät maát! Caùc ngöôi seõ bò dieät maát nhö nhöõng daân toäc kia maø Ñöùc Gieâ-hoâ-va tuyeät dieät tröôùc maët caùc ngöôi, bôûi vì khoâng nghe theo tieáng Gieâ-hoâ-va, Ñöùc Chuùa Trôøi cuûa caùc ngöôi” (Phuïc truyeàn luaät leä kyù 8:11-20).
Israel chưa bao giờ kinh nghiệm sự thịnh vượng và thành công ở một cấp độ mà Đức Chúa Trời chúc phước cho họ trong đời trị vì của Salômôn. Bây giờ, mối nguy hiểm ấy là Salômôn (và những người khác) sẽ cho rằng ông là cái cớ cho sự thịnh vượng của họ. Salômôn có thể bắt đầu suy nghĩ quá cao về mình, và dân Do Thái có thể “thần tượng hóa“ vị vua của họ, thay vì thờ phượng và hầu việc vị Vua thực sự của họ, là chính mình Đức Chúa Trời. Chính vì lý do này mà Đức Chúa Trời hiện ra với Salômôn lần thứ hai với những lời cảnh cáo:
“Khi Sa-loâ-moân ñaõ caát xong nhaø cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va, cung ñieän vaø moïi söï ngöôøi muoán caát, thì Ñöùc Gieâ-hoâ-va hieän ñeán cuøng ngöôøi laàn thöù nhì, y nhö Ngaøi ñaõ hieän ra cuøng ngöôøi taïi Ga-ba-oân. Ñöùc Gieâ-hoâ-va phaùn vôùi ngöôøi raèng: Ta ñaõ nhaäm lôøi caàu nguyeän naøi xin cuûa ngöôi thöa tröôùc maët ta; ta ñaõ bieät rieâng ra thaùnh caùi ñeàn naøy maø ngöôi ñaõ caát, ñeå cho danh ta ngöï taïi ñoù ñôøi ñôøi; maét vaø loøng ta seõ thöôøng ôû ñoù maõi maõi. Coøn ngöôi, neáu ngöôi ñi tröôùc maët ta, nhö Ña-vít, cha ngöôi, ñaõ ñi, laáy loøng troïn laønh vaø ngay thaúng maø laøm theo caùc ñieàu ta ñaõ phaùn daën ngöôi, giöõ nhöõng luaät leä vaø maïng lònh cuûa ta, baáy giôø ta seõ laøm cho ngoâi nöôùc ngöôi kieân coá ñeán ñôøi ñôøi treân Y-sô-ra-eân, y nhö ta ñaõ höùa cuøng Ña-vít, cha ngöôi, maø raèng: Ngöôi seõ chaúng heà thieáu keû haäu töï ngöôi ngoài treân ngoâi Y-sô-ra-eân. Nhöng neáu ngöôi vaø con chaùu caùc ngöôi xaây boû ta, khoâng giöõ caùc ñieàu raên vaø luaät leä ta ñaõ truyeàn cho caùc ngöôi, ñi haàu vieäc nhöõng thaàn khaùc vaø thôø laïy chuùng noù, thì ta seõ truaát Y-sô-ra-eân khoûi ñaát ta ñaõ ban cho chuùng noù, tröø boû khoûi tröôùc maët ta caùi ñeàn naøy maø ta ñaõ vì danh ta bieät rieâng ra thaùnh, vaø Y-sô-ra-eân seõ trôû neân lôøi tuïc ngöõ vaø troø cöôøi giöõa muoân daân. Coøn ñeàn naøy, daàu cao döôøng naøo, ai ñi ngang qua gaàn noù cuõng laáy laøm laï luøng, cheâ bai, maø raèng: Côù sao Ñöùc Gieâ-hoâ-va coù laøm cho xöù naøy vaø ñeàn naøy nhö vaäy? Ngöôøi ta seõ ñaùp raèng: Aáy vì chuùng noù ñaõ lìa boû Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi chuùng noù, laø Ñaáng ñem toå phuï hoï ra khoûi xöù EÂ-díp-toâ; hoï theo caùc thaàn khaùc, thôø laïy caùc thaàn aáy, vaø haàu vieäc chuùng noù; vì côù ñoù, Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaõ giaùng treân hoï caùc tai hoïa naøy” (I Caùc Vua 9:1-9).
Những lời lẽ này là một sự lặp lại mọi điều Đức Chúa Trời đã phán với dân Do Thái qua tiên tri Samuên khi dân sự yêu cầu phải có một vua giống như các nước khác:
“Song thaáy Na-haùch, vua daân Am-moân, ñeán ñaùnh caùc ngöôi, caùc ngöôi noùi cuøng ta raèng: Khoâng ñöôïc; phaûi coù moät vua cai trò chuùng toâi; maø thaät Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi caùc ngöôi ñaõ laø Vua caùc ngöôi. Baây giôø, kìa vua caùc ngöôi ñaõ choïn, vaø ñaõ caàu xin. Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaõ laäp ngöôøi laøm vua treân caùc ngöôi. Neáu caùc ngöôi kính sôï Ñöùc Gieâ-hoâ-va, phuïc söï Ngaøi, vaâng theo lôøi phaùn Ngaøi, chaúng nghòch maïng lònh cuûa Ngaøi; neáu caùc ngöôi vaø vua cai trò caùc ngöôi vaâng theo Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi caùc ngöôi, thì chaéc caùc ngöôi seõ ñöôïc may maén. Coøn neáu caùc ngöôi khoâng vaâng theo lôøi phaùn cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va, boäi nghòch maïng lònh cuûa Ngaøi, thì tay cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va aét seõ giaùng hoïa treân caùc ngöôi nhö ñaõ giaùng hoïa treân toå phuï caùc ngöôi” (I Samueân 12:12-15).
Cả Israel và vua của mình phải tuân theo các điều răn mà Đức Chúa Trời đã đặt ra trong luật pháp của Ngài. Nếu họ tuân theo các điều răn của Đức Chúa Trời, Đức Chúa Trời sẽ tiếp tục ban phước cho họ. Nếu không tuân theo, Đức Chúa Trời sẽ xét đoán dân sự Ngài, như phần còn lại của thế gian đã nhìn thấy và đã tiếp thu. Vua của Israel sẽ không gạt bỏ luật pháp – luật pháp phải được tuân thủ, cả nhà vua và dân sự. Chúng ta sắp sửa nhìn thấy Salômôn sẽ không sống theo luật pháp. Trước khi chúng ta đọc về sự sụp đổ của Salômôn, chúng ta được nhắc nhớ đến tiêu chuẩn mà Đức Chúa Trời đã lập cho nhà vua và cho dân sự.
Các chỉ dẫn đầu tiên nói tới sự rắc rối xuất hiện ở I Các Vua 9:10-10:29. Ở 9:10-14, chúng ta đọc thấy rằng vua Hiram của Ty-rơ vốn không hài lòng với các thành phố mà Salômôn đã trao cho ông. Hiram gọi chúng là Cabun (dường như có nghĩa là “chẳng tốt đẹp gì“). Có phải Salômôn bắt đầu lạm dụng quyền lực của mình không? Bạn của ông là Hiram chẳng hài lòng với cách Salômôn đã đối xử với ông ta.
Ở 9:15-23, tác giả mô tả các nhân công làm việc mà Salômôn sử dụng để thực hiện dự án xây dựng của mình. Ở các câu 17-19, Kinh thánh cho chúng ta biết về một số thành phố mà Salômôn đã xây dựng:
“Vaäy, Sa-loâ-moân xaây thaønh Gheâ-xe, Beát-Hoâ-roân döôùi, Ba-laùt, vaø Taùt-moát, taïi trong ñaát röøng cuûa xöù; laïi xaây caùc thaønh coù nhöõng kho tröõ löông phaïn cuûa Sa-loâ-moân, nhöõng thaønh ñeå xe coä, nhöõng thaønh cho quaân kî, vaø moïi ñieàu gì ñeïp loøng Sa-loâ-moân xaây caát taïi Gieâ-ru-sa-lem, trong Li-ban vaø trong caû xöù phuïc döôùi quyeàn ngöôøi” (I Caùc Vua 9:17-19, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Ba lần trong câu chuyện nói tới đời sống của Salômôn, Kinh thánh cho chúng ta biết ông đã yêu cầu một số lượng lớn ngựa và xe ngựa (I Các Vua 4:26, 9:19, 10:26, 28-29). Đây là một sự vi phạm các huấn thị của Đức Chúa Trời liên quan đến các vua trong Phục truyền luật lệ ký 17:
“Song vua aáy chaúng neân lo cho coù nhieàu ngöïa, chôù vì muoán theâm nhieàu ngöïa maø daãn daân söï trôû laïi xöù EÂ-díp-toâ; bôûi Ñöùc Gieâ-hoâ-va ñaõ phaùn cuøng caùc ngöôi raèng: Caùc ngöôi seõ chaúng trôû veà ñöôøng ñoù nöõa. Vua cuõng khoâng neân keùn nhieàu phi taàn, e loøng ngöôøi trôû xaáu xa; laïi chaúng neân thaâu goùp nhieàu baïc vaøng. Vöøa khi töùc vò, vua phaûi chieáu theo luaät phaùp naày maø nhöõng thaày teá leã veà doøng Leâ-vi giöõ, cheùp moät baûn cho mình. Baûn aáy phaûi ôû beân vua troïn ñôøi, vua phaûi ñoïc ôû trong, ñeå taäp bieát kính sôï Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi mình, caån thaän laøm theo caùc lôøi cuûa luaät phaùp naày, vaø heát thaûy ñieàu raên naày” (Phuïc truyeàn luaät leä kyù 17:16-19, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Ở các câu 20-23, chúng ta học được chỗ mà Salômôn nhận được công nhân để thực hiện dự án xây dựng của mình:
“Heát thaûy nhöõng ngöôøi coøn soáng laïi trong daân A-moâ-rít, daân Heâ-tít, daân Pheâ-reâ-sít, daân Heâ-vít, daân Gieâ-bu-sít, khoâng thuoäc veà daân Y-sô-ra-eân, töùc laø caùc con chaùu cuûa chuùng noù coøn laïi ôû trong xöù maø daân Y-sô-ra-eân khoâng ñuû söùc dieät heát ñöôïc, thì Sa-loâ-moân baét phuï laøm xaâu dòch cho ñeán ngaøy nay. Nhöng Sa-loâ-moân khoâng baét daân Y-sô-ra-eân laøm toâi moïi; song hoï laøm binh chieán, toâi tôù, quan tröôûng, quan töôùng, quan cai xe, vaø lính kî cuûa ngöôøi. Coøn veà caùc quan tröôûng ñaët leân coi soùc caùc coâng vieäc cuûa Sa-loâ-moân, soá laø naêm traêm naêm möôi ngöôøi; hoï cai trò daân laøm coâng vieäc” (I Caùc Vua 9:20-23, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Vấn đề với công nhân bị cưỡng bức mà Salômôn đã sử dụng, vì họ là người Canaan, là giống dân mà Đức Chúa Trời đã chỉ thị dân sự Ngài phải tiêu diệt:
“Khi Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi ñaõ daãn ngöôi vaøo xöù mình seõ nhaän ñöôïc, ñuoåi khoûi tröôùc maët ngöôi nhieàu daân toäc, laø daân Heâ-tít, daân Ghi-reâ-ga-sít, daân A-moâ-rít, daân Ca-na-an, daân Pheâ-reâ-sít, daân Heâ-vít, vaø daân Gieâ-bu-sít, töùc baûy daân toäc lôùn vaø maïnh hôn ngöôi, khi Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi ñaõ phoù cho caùc daân aáy cho, vaø ngöôi ñaùnh baïi chuùng, thì phaûi dieät heát chuùng ñi, chôù laäp giao öôùc cuøng, vaø cuõng ñöøng thöông xoùt laáy. Ngöôi chôù laøm sui gia vôùi chuùng, chôù gaû con gaùi mình cho con trai hoï, cuõng ñöøng cöôùi con gaùi hoï cho con trai mình, vì caùc daân toäc naày seõ duï con trai ngöôi lìa boû ta maø phuïc söï caùc thaàn khaùc, roài côn thaïnh noä cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va noåi leân cuøng ngöôi, dieät ngöôi caùch voäi vaøng” (Phuïc truyeàn luaät leä kyù 7:1-4, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Chúng ta biết từ Các Quan Xét 1 là một số dân Canaan đã không bị tiêu diệt và dân Do Thái phải bằng lòng để cho họ sống giữa vòng họ. Khi người Do Thái được mạnh mẽ, họ đã biến hạng người này phục vụ như hạng lao động nô lệ:
“Daân A-moâ-rít doàn ngöôøi Ñan ôû treân nuùi, khoâng cho hoï xuoáng truõng. Daân A-moâ-rít ñònh ôû taïi nuùi Heâ-re, A-gia-loân, vaø Sa-an-bim; nhöng tay cuûa nhaø Gioâ-seùp thaéng chuùng noù, neân chuùng noù phaûi phuïc dòch. Ñòa phaän daân A-moâ-rít chaïy töø doác Aïc-raùp-bim, töø Seâ-la trôû leân” (Caùc Quan Xeùt 1:34-36, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Bối cảnh lịch sử nầy có thể đã làm Salômôn cảm thấy không tội lỗi bao nhiêu trong cách đối xử của ông về dân xứ Canaan. Ông chỉ đối xử với dân Canaan giống như các người tiền nhiệm của ông đã đối xử — bằng cách sử dụng họ làm hạng lao động cưỡng bức. Tuy nhiên, một người khó có thể nói, Salômôn đã để cho dân Canaan sống vì ông không thể đánh bại họ. Các lý do của ông dường như thực tế hơn nhiều – ông muốn giữ cho họ sống để làm những công việc mà dân tộc của ông không bằng lòng làm. Thực vậy, Salômôn muốn giữ cho dân Canaan sống để ông có thể sử dụng họ theo cùng một cách thức tương tự như sự đối xử của người Ai Cập đối với dân Do Thái đang ở trên đất nước họ — bằng cách biến họ thành hạng lao động nô lệ.
Chúng ta học biết ngay thất bại to lớn của Salômôn xảy đến như là một kết quả của việc ông có “những người vợ ngoại bang“ (11:1….). Tôi muốn chỉ ra rằng điểm xoay chiều có thể đến với một “phụ nữ ngoại bang“, là người không trở thành vợ của ông – ấy là Nữ hoàng Sêba:
“Khi nöõ vöông Seâ-ba nghe noùi veà danh tieáng cuûa Sa-loâ-moân vaø veà danh cuûa Ñöùc Gieâ-hoâ-va, beøn ñeán hoûi thöû Sa-loâ-moân nhieàu caâu ñoá. Baø ñeán Gieâ-ru-sa-lem coù haàu haï theo raát ñoâng, laïc ñaø chôû thuoác thôm, nhieàu vaøng vaø ngoïc. Baø ñeán cuøng Sa-loâ-moân, noùi vôùi ngöôøi moïi ñieàu coù ôû trong loøng mình. Sa-loâ-moân ñaùp caùc caâu hoûi cuûa baø, chaúng caâu naøo aån bí quaù cho vua, maø vua khoâng giaûi nghóa noåi cho baø. Khi nöõ vöông Seâ-ba thaáy moïi söï khoân ngoan cuûa Sa-loâ-moân, cung ñieän ngöôøi ñaõ caát, nhöõng moùn aên treân baøn ngöôøi, nhaø cöûa cuûa toâi tôù ngöôøi, thöù töï coâng vieäc cuûa caùc quan, vaø ñoà aên maëc cuûa hoï, caùc quan chöôùc töûu, vaø caùc cuûa leã thieâu ngöôøi daâng trong ñeàn Ñöùc Gieâ-hoâ-va, thì maát vía. Roài baø noùi raèng: Ñieàu toâi nghe noùi trong xöù toâi veà lôøi noùi vaø söï khoân ngoan cuûa vua, thì thaät laém. Song tröôùc khi toâi chöa ñeán ñaây, vaø chöa thaáy taän maét nhöõng ñieàu naøy, thì toâi chaúng tin; vaø kìa, ngöôøi ta chaúng noùi ñeán ñöôïc phaân nöûa! Söï khoân ngoan vaø oai nghi cuûa vua troåi hôn tieáng ñoàn toâi ñaõ nghe. Caùc toâi tôù vua thaät coù phöôùc thay! Caùc toâi tôù vua haèng ñöùng chaàu tröôùc maët vua, nghe söï khoân ngoan cuûa vua, laáy laøm coù phöôùc thay! Ñaùng khen ngôïi thay Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi cuûa vua, vì Ngaøi ñeïp loøng vua, ñaët vua treân ngoâi cuûa Y-sô-ra-eân! Bôûi vì Ñöùc Gieâ-hoâ-va yeâu daáu Y-sô-ra-eân maõi maõi, neân Ngaøi ñaõ laäp vua laøm vua ñaëng cai trò theo söï ngay thaúng vaø coâng bình” (I Caùc Vua 10:1-9).
Tôi được nhắc nhớ đến câu châm ngôn do chính Salômôn viết ra:
“Söï kieâu ngaïo ñi tröôùc, söï baïi hoaïi theo sau, vaø taùnh töï cao ñi tröôùc söï sa ngaõ” (Chaâm ngoân 16:18).
Theo ý của tôi, chuyến viếng thăm của Nữ hoàng Sêba đã nhen nhúm lên mớ than kiêu ngạo của Salômôn. Bà ấy đã nghe những câu chuyện nói về sự khôn ngoan của ông và nghĩ rằng họ đã phóng đại. Sau đó, bà đã đến thăm Salômôn để tận mắt mình xem thấy. Khi ông trả lời các câu hỏi khó khăn nhất của bà, bà thấy rất ấn tượng. Cái điều tệ hại nhất trong câu chuyện, ấy là bà đã nói cho ông biết như thế. Sẽ rất khó khăn cho Salômôn không tin vào những gì người phụ nữ này nói với ông. Rốt lại, hầu hết đó là sự thật. Nhưng trong quá trình nghe lời bà ta nói, tôi e rằng Salômôn bắt đầu hưởng lấy công trạng về sự khôn ngoan và địa vị của mình. Phân đoạn Kinh thánh không nói cho chúng ta biết trực tiếp sự việc nầy, nhưng rất là thú vị khi những gì nối theo sau lại là những chi tiết liên quan đến thành công to lớn của ông.
Salômôn đã tích lũy rất nhiều của cải (10:14-22), nhưng Đức Chúa Trời đã cấm các vị vua của Israel làm như vậy (Phục truyền luật lệ ký 17:17). Người nào đã tới thăm Salômôn và lấy làm lạ trước sự khôn ngoan của ông, họ đến với những món quà tiến cống, những thứ làm tăng thêm hơn nữa sự giàu có của ông (10:23-25). Tất cả sự thành công và danh tiếng nầy dường như đã lót đường cho chương cuối của cuộc đời Salômôn, một chương không hay ho gì cho vị vua vĩ đại này.
Söï suïp ñoå cuûa Saloâmoân: Nhöõng ngöôøi vôï ngoaïi bang
I Caùc Vua 11
“Ngoaøi con gaùi cuûa Pha-ra-oân, vua Sa-loâ-moân laïi coøn thöông meán nhieàu ngöôøi nöõ cuûa daân ngoaïi: töùc laø ngöôøi EÂ-ñoâm, Si-ñoân, vaø Heâ-tít. Chuùng noù thuoäc veà caùc daân toäc maø Ñöùc Gieâ-hoâ-va coù phaùn vôùi daân Y-sô-ra-eân raèng: Caùc ngöôi vaø chuùng noù giao thoâng vôùi nhau; vì chuùng noù haún seõ quyeán duï loøng caùc ngöôi höôùng theo caùc thaàn chuùng noù. Sa-loâ-moân tríu meán nhöõng ngöôøi nöõ aáy. Ngöôøi coù baûy traêm hoaøng haäu, vaø ba traêm cung nöõ; chuùng noù beøn laøm cho ngöôøi trôû loøng. Trong buoåi giaø yeáu, caùc hoaøng haäu cuûa Sa-loâ-moân duï loøng ngöôøi ñi theo caùc thaàn khaùc: Ñoái cuøng Gieâ-hoâ-va Ñöùc Chuùa Trôøi mình, loøng ngöôøi chaúng troïn laønh nhö theå loøng cuûa Ña-vít, laø cha ngöôøi. Vì Sa-loâ-moân cuùng thôø Aùt-taït-teâ, nöõ thaàn cuûa daân Si-ñoân, vaø thaàn Minh-coâm, laø thaàn ñaùng gôùm ghieác cuûa daân Am-moân. Nhö vaäy, Sa-loâ-moân laøm ñieàu aùc tröôùc maët Ñöùc Gieâ-hoâ-va, chaúng vaâng theo Ñöùc Gieâ-hoâ-va caùch troïn laønh nhö Ña-vít, cha ngöôøi, ñaõ laøm. Baáy giôø, Sa-loâ-moân laïi xaây caát taïi treân nuùi ñoái ngang Gieâ-ru-sa-lem, moät nôi cao cho Keâ-moùc, vaät ñaùng gôùm ghieác cuûa daân Moâ-aùp, vaø cho Mo-loùc, vaät ñaùng gôùm ghieác cuûa daân Am-moân. Vua cuõng laøm nhö vaäy cho heát thaûy caùc hoaøng haäu ngoaïi cuûa mình, xoâng höông vaø teá leã cho thaàn cuûa chuùng noù” (I Caùc Vua 11:1-8).
Thất bại của Salômôn không được mô tả cho đến cuối tiểu sử của mình, ở chương cuối cùng (I Các Vua 11) xử lý với sự trị vì của ông. Salômôn đã cưới nhiều vợ – 700 hoàng hậu và 300 cung phi. Bạn có thể tưởng tượng mình đang cố gắng lần theo tên tuổi của vợ và con của ông ấy không? Phục truyền luật lệ ký 17:17 nói rất rõ ràng về việc có nhiều vợ ngoại bang:
“Vua cuõng khoâng neân keùn nhieàu phi taàn, e loøng ngöôøi trôû xaáu xa; laïi chaúng neân thaâu goùp nhieàu baïc vaøng” (Phuïc truyeàn luaät leä kyù 17:17).
Sự cảnh báo mà Đức Chúa Trời đã ban ra qua Môise không sao chính xác hơn. Mấy người vợ của Salômôn đã thờ lạy các tà thần ngọai bang. Để giữ cho họ được hạnh phúc, Salômôn xây dựng nơi thờ tự cho họ. Cuối cùng, ngay cả Salômôn đã tham gia với họ trong việc thờ lạy các tà thần của họ. Salômôn, con người khôn ngoan nhất trên bề mặt của địa cầu, đang đóng vai kẻ ngốc.
Đức Chúa Trời đã nổi giận với Salômôn. Hai lần trước, Đức Chúa Trời đã hiện ra với ông và cảnh báo ông về mối nguy hiểm của sự bất tuân (I Các Vua 11:9-10). Đức Chúa Trời phán với Salômôn rằng sự bất tuân cố ý của ông sẽ khiến ông trả giá phần lớn vương quốc của mình. Vì cớ David, Đức Chúa Trời sẽ không đưa ra sự phán xét giáng trên nhà của Salômôn cho đến sau khi ông qua đời. Một chi phái sẽ được để lại cho con trai Salômôn cai trị, nhưng mười bộ lạc kia sẽ chạy theo người khác (11:11-13).
Đức Chúa Trời đã bày ra những hậu quả nhất định trong suốt cuộc đời của Salômôn. Ngài làm dấy lên nhiều đối thủ chống lại Salômôn: Hađát người Êđôm (11:14-22); Rêxôn con trai Êligiađa (11:23-25), và Giêrôbôam, con trai của Nêbát, là người cuối cùng sẽ cai trị trên mười chi phái của Israel (11:26-40). Giêrôbôam được bảo đảm rằng Đức Chúa Trời sẽ ban cho Giêrôbôam một triều đại kéo dài, nếu ông chỉ tuân theo luật lệ và điều răn của Ngài. Vương quốc bị phân chia nầy sẽ không kéo dài mãi.
Sau đó, chúng ta đến với phần cuối của I Các Vua 11:21-43:
“Coøn caùc ñieàu khaùc veà chuyeän Sa-loâ-moân, moïi vieäc ngöôøi, söï khoân ngoan cuûa ngöôøi, thaûy ñeàu ñaõ cheùp trong saùch haønh traïng cuûa Sa-loâ-moân. Sa-loâ-moân ôû Gieâ-ru-sa-lem cai trò treân caû Y-sô-ra-eân trong boán möôi naêm. Ñoaïn, Sa-loâ-moân an giaác cuøng caùc toå phuï ngöôøi, vaø ñöôïc choân trong thaønh Ña-vít, cha ngöôøi. Roâ-boâ-am, con trai ngöôøi, cai trò theá cho ngöôøi” (I Caùc Vua 11:41-43).
Phaàn keát luaän
Câu chuyện nói tới đời sống của Salômôn chứa nhiều bài học dành cho chúng ta. Trước tiên, câu chuyện ấy có một số bài học quan trọng cho chúng ta về chức năng lãnh đạo. Tôi nhìn thấy trong hai chương đầu tiên của I Các Vua một sự miễn cưỡng nơi phần của David, ông không muốn bước sang một bên và để cho người khác thế chỗ của ông. David đã từng là một lãnh tụ vĩ đại, nhưng rồi có một thời gian khi ông không còn có thể tiếp tục lèo lái vương quốc nữa. Ông hoạt động với sức lực giảm sút. Dường như ông không biết gì về điều đang diễn ra trong vương quốc của mình. Chắc chắn ông không nhận ra mưu chước của Ađônigia muốn chiếm ngôi. Có một thời điểm khi các nhà lãnh đạo nên lãnh đạo bằng cách bước qua một bên, trước khi những người khác muốn họ lãnh đạo và trước khi ai đó sẽ xuất hiện rồi buộc họ phải ra đi. Ấy chẳng phải là Salômôn không thích hợp với phần việc này; mà chính David đã không chịu bước sang một bên
Ađônigia cũng có thể dạy cho chúng ta một bài học về quyền lãnh đạo. Có những người ngày hôm nay, giống như Ađônigia, những người đang quá háo hức muốn “nắm quyền“, họ nắm lấy các vị trí của quyền lực và danh tiếng. Ađônigia sẽ không là hạng nhà vua-tôi tớ đâu, ông sẽ là một bạo chúa. Trải qua nhiều năm tháng, tôi đã phục vụ trong nhà thờ, tôi đã để ý thấy thấy một số người đã quá háo hức muốn trở thành cấp lãnh đạo và cũng quá lèo lái để được đặt vào những địa vị của quyền lực. Dường như là có nhiều người (nếu không phải là hầu hết) các nhà lãnh đạo quan trọng của Israel là hạng người đã bắt đầu như hạng tôi tớ.
Thứ hai, đây là bài học khác cần phải tiếp thu về chức năng lãnh đạo từ phân đoạn Kinh thánh gốc của chúng ta. Người nào mà Đức Chúa Trời kêu gọi lãnh đạo cần phải giải quyết nhanh chóng và dứt khoát với những kẻ đánh giá thấp quyền quản trị của họ. Đối với tôi, dường như là David nên xử lý riêng với những người như Giôáp và Simêi, nhưng ít nhất ông đã có sự khôn ngoan để khuyên con mình xử lý với họ. Cấp lãnh đạo khôn ngoan xác định người nào là xấu và tìm cách loại bỏ họ ra khỏi bất kỳ vai trò lãnh đạo nào:
“Haõy ñuoåi keû nhaïo baùng ra, thì söï caõi laãy cuõng seõ ñi; Ñieàu tranh caïnh vaø söï sæ nhuïc seõ heát” (Chaâm ngoân 22:10).
“Vua ngoài treân ngoâi xeùt ñoaùn, Laáy maët mình ñaùnh tan caùc ñieàu aùc” (Chaâm ngoân 20:8).
“Vua khoân ngoan laøm tan keû aùc, Vaø khieán baùnh xe laên caùn chuùng noù” (Chaâm ngoân 20:26).
“Haõy tröø keû aùc khoûi tröôùc maët vua, Thì ngoâi ngöôøi seõ nhôø coâng bình ñöôïc laäp beàn vöõng” (Chaâm ngoân 25:5).
Một người không thể đọc câu chuyện nói tới Salômôn mà không đưa ra câu hỏi: “Làm thế nào một người rất khôn ngoan lại biến thành một tên ngốc cho được?” Câu trả lời cho thắc mắc của chúng ta có thể đến từ chính mình Salômôn trong Sách Truyền đạo. Nhưng từ bây giờ, cho phép tôi đề nghị rằng chìa khóa có thể tìm được trong sự tương phản giữa Salômôn và David, cha của ông.
David được cho là đã viết 73 Thi thiên – gần một nửa trong số đó. Trong 1005 bài ca của Salômôn, chỉ có 1 (hoặc ít nhất 2 bài) trong số đó được “xuất bản” trong Sách Thi thiên.
Sự khôn ngoan của Salômôn, ở cấp độ nầy hay cấp độ kia, là sự khôn ngoan xử lý với các vấn đề thuộc thế tục. Đây là những vấn đề quan trọng — xây dựng, thực vật học, sinh học, quản trị, công lý — nhưng chúng ta không thấy sự khôn ngoan của ông tập trung vào Lời thành văn của Đức Chúa Trời, là luật pháp Môise. Một người sẽ nghĩ rằng sự khôn ngoan của ông có thể được cung ứng cho khi xem xét Luật pháp. Thi thiên 119 nói rõ ràng rằng có một sự giàu có tuyệt vời về lẽ thật được tìm thấy ở đây, nhưng Salômôn dường như không dành nhiều thời gian ở đây như ông đã dành nhiều thời gian ở những nơi khác.
David đã tìm cách để nhìn biết và thờ phượng Đức Chúa Trời; Salômôn thì tìm cách nhìn biết nhiều về sự sáng tạo của Đức Chúa Trời.
David là một người “vừa lòng Đức Chúa Trời“; Salômôn chưa bao giờ được nói về mặt thuộc linh như thế.
David là một tôi tớ, ông đã bị chối bỏ (với một mức độ nào đó) bởi các anh mình. Ông đã học tập để hầu việc Đức Chúa Trời cách trung tín, theo cách thức của hạng tôi tớ. Salômôn dường như đã chào đời trong hoàng gia và địa vị. Ông không hề là một cậu bé chăn cừu, bảo vệ bầy chiên của mình chống lại những con thú hoang dã.
David đã chịu khổ nhiều suốt cuộc đời của ông; còn Salômôn thì chẳng chịu khổ gì cả.
David đã tham chiến nhiều trận đánh; Salômôn là một nhân vật của hòa bình. Ông không nổ lực để giành lấy phần đất còn lại của người Canaan.
Chính David mới là nhân vật trở thành tiêu chuẩn bởi đó tất cả các vị vua tới sau ở Israel bị đánh giá, ấy chẳng phải là Salômôn, mặc dù vương quốc của ông lớn lao hơn vương quốc của David theo các tiêu chuẩn ngoại tại.
Đặc biệt tôi thấy rắc rối bởi sự sụp đổ của David và Salômôn. Ít nhất là David về mặt thuộc linh đã phục hồi từ sự sa ngã của mình, là điều mà Salômôn không hề có trong bản tường trình của Kinh thánh. Những thất bại của hai nhân vật lỗi lạc sẽ góp phần như một lời cảnh báo cho mỗi một người chúng ta. Cả hai nhân vật nầy đều để cho những đam mê nhục dục của mình thống trị đời sống của họ với những hậu quả gây tàn phá. Cả hai người, theo ý của tôi, đều được thúc đẩy bởi cái tôi của họ, cũng như kích thích tố của họ. David đã trở nên tự hào và kiêu căng trong vai trò một nhà lãnh đạo quân sự. Ông đã ở lại cung điện khi ông đáng phải có mặt với binh sĩ chiến đấu với kẻ thù. Ông lạm dụng địa vị của mình trong vai trò tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang của Israel để giết Uri, một trong những tôi tớ trung thành của mình.
Theo ý của tôi, thì đam mê nhục dục của Salômôn cũng được nung nấu bởi cái tôi của ông nữa. Ông lắng nghe lời nịnh hót của hạng phụ nữ như Nữ hoàng Sêba, và ông thích những gì ông đã nghe. Ông đã không tuân theo Đức Chúa Trời bằng cách tham gia vào quan hệ tình dục ngoài hôn nhân, ông kết hôn với bất kỳ người phụ nữ nào ông muốn. Điều này cũng là một sự vi phạm luật pháp của Đức Chúa Trời cho các vị vua của Israel, như đã thấy có ở Phục truyền luật lệ ký 17. Tôi e rằng hầu hết các cuộc hôn nhân của Salômôn không phải là kết quả của niềm đam mê nhục dục, mà là một phương tiện thực tiễn cho việc mở rộng quyền lực, và mối liên minh của ông với các quốc gia khác. Mặc dù vậy, chính những người vợ của ông đã xây lòng ông ra khỏi Chúa đến một điểm ông bắt đầu thờ lạy các tà thần ngoại bang.
Có một sự khác biệt quan trọng giữa David và Salômôn. David có một tấm lòng dành cho Đức Chúa Trời. Ông trở thành tiêu chuẩn mà bởi đó tất cả các vị vua tới sau sẽ bị đánh giá. Salômôn thì có mối quan hệ khôn ngoan với Đức Chúa Trời. Ông đã gắn bó nhiều hơn, triết lý nhiều hơn trong mối quan hệ của ông với Đức Chúa Trời. Đó là một “câu chuyện đức tin rất cao“ thay vì là mối quan hệ mật thiết, hàng ngày, đầy tình cảm với Đức Chúa Trời. Khi tôi quan sát sự thăng trầm của các học giả Kinh Thánh, hai nguyên nhân chính là vô luân về tình dục và duy trí — một sự mê đắm với năng lực trí tuệ của một người.
Kinh Thánh có một số câu nói khôn ngoan cho hết thảy chúng ta, những câu nói minh họa cuộc đời của Salômôn:
“Luaän ñeán cuûa cuùng caùc thaàn töôïng thì chuùng ta bieát mình ñeàu coù söï hay bieát caû. Song söï hay bieát sanh kieâu caêng, coøn söï yeâu thöông laøm göông toát” (I Coârinhtoâ 8:1, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Tôi e rằng nhiều người trong chúng ta (kể cả tôi) có nhiều chất “Salômôn” trong mối quan hệ của chúng ta với Đức Chúa Trời hơn là chất “David”. Thật là tuyệt vời cho chúng ta khi theo đuổi chân lý (kinh thánh hoặc tự nhiên), nhưng nó không thể thay thế cho thứ đức tin như con trẻ đơn sơ nơi Đức Chúa Trời. Chúng ta hãy suy nghĩ nghiêm túc đối với những điều nào là dễ mắc phải cả nơi David và Salômôn. Chúng ta hãy tiếp thu từ kinh nghiệm của họ để chúng ta không cần phải học hỏi từ chính kinh nghiệm của chúng ta.
Sau cùng, khi tôi kết thúc bài học này, tôi muốn chuyển các nhân vật nầy cùng các thất bại của họ sang Đấng Cứu Thế hoàn hảo, là Đức Chúa Jêsus Christ. Hãy xem xét sự thực cho thấy hai vị vua lỗi lạc nhất của Israel đã sa ngã, họ sa ngã khi thiếu mất tiêu chuẩn của Đức Chúa Trời đề ra cho Đấng Mê-si. Nếu những lời hứa của Đức Chúa Trời cho David — hứa hẹn về một vương quốc vĩnh cửu thông qua dòng dõi của David – cần phải được ứng nghiệm, nó sẽ không được thành bởi những nhân vật nầy, cho dù họ lỗi lạc dường nào. Israel muốn có một vị vua, và họ đã có một vị vua, rồi đến vua khác, khác nữa …. Nhà vua duy nhứt từng làm ứng nghiệm lời hứa của Đức Chúa Trời và hy vọng của chúng ta chính là chính mình Đức Chúa Trời. Những lời hứa của Đức Chúa Trời với David đã được ứng nghiệm trong Thân Vị Đức Chúa Jêsus Christ.
“Thieân-söù beøn noùi raèng: Hôõi Ma-ri, ñöøng sôï, vì ngöôi ñaõ ñöôïc ôn tröôùc maët Ñöùc Chuùa Trôøi. Naày, ngöôi seõ chòu thai vaø sanh moät con trai maø ñaët teân laø Jeâsus. Con trai aáy seõ neân toân troïng, ñöôïc xöng laø Con cuûa Ñaáng Raát Cao; vaø Chuùa, laø Ñöùc Chuùa Trôøi, seõ ban cho Ngaøi ngoâi Ña-vít laø toå phuï Ngaøi. Ngaøi seõ trò vì ñôøi ñôøi nhaø Gia-coáp, nöôùc Ngaøi voâ cuøng” (Luca 1:30-33).
Thành tựu lớn lao nhất của Salômôn có thể là sự hoàn thành đền thờ. Bất cứ khi nào dân sự Đức Chúa Trời gặp khó khăn, họ tìm đến đền thờ và cầu nguyện, với sự tin tưởng rằng Đức Chúa Trời sẽ nghe và trả lời cho những lời cầu nguyện của họ. Hãy xem xét, trong một phút, chính trong những hoàn cảnh ấy đã giục giã người ta đến đền thờ mà cầu nguyện:
Khi bị cáo buộc về tội lỗi (8:21-32)
Khi bị một kẻ thù đánh bại (8:33-34)
Khi Đức Chúa Trời xét đoán xứ sở vì tội lỗi của họ chống nghịch Ngài (8:35-40)
Khi người ngoại bang muốn xây sang Đức Chúa Trời (8:41-43)
Khi dân Do Thái tham chiến (8:44-45)
Khi Đức Chúa Trời ban cho Israel tội lỗi thắng hơn kẻ thù mình, và họ cần sự tha thứ và sự giải cứu (8:46-51)
Chính Chúa Jêsus, Chúa chúng ta là “đền thờ tối hậu“:
“Ngoâi Lôøi ñaõ trôû neân xaùc thòt, ôû [ngöï] giöõa chuùng ta, ñaày ôn vaø leõ thaät; chuùng ta ñaõ ngaém xem söï vinh hieån cuûa Ngaøi, thaät nhö vinh hieån cuûa Con moät ñeán töø nôi Cha” (Giaêng 1:14).
“Caùc ngöôøi Giu-ña caát tieáng thöa cuøng Ngaøi raèng: Thaày laøm nhö vaäy thì cho chuùng toâi xem thaáy pheùp laï chi? Ñöùc Chuùa Jeâsus ñaùp raèng: Haõy phaù ñeàn thôø naày ñi, trong ba ngaøy ta seõ döïng laïi! Ngöôøi Giu-ña laïi noùi: Ngöôøi ta xaây ñeàn thôø naày maát boán möôi saùu naêm, maø thaày thì seõ döïng laïi trong ba ngaøy! Nhöng Ngaøi noùi veà ñeàn thôø cuûa thaân theå mình. Vaäy, sau khi Ngaøi ñöôïc töø keû cheát soáng laïi roài, moân ñoà gaãm Ngaøi coù noùi lôøi ñoù, thì tin Kinh Thaùnh vaø lôøi Ñöùc Chuùa Jeâsus ñaõ phaùn” (Giaêng 2:18-22, phaàn nhaán maïnh laø cuûa toâi).
Chúa Jêsus đã nói rõ với “người đàn bà Samari bên giếng“ rằng sự thờ lạy Đức Chúa Trời không còn là thắc mắc “đúng chỗ” nữa, mà là vấn đề thờ phượng đúng người kìa, là chính mình Chúa Jêsus:
“Ñöùc Chuùa Jeâsus phaùn raèng: Hôõi ngöôøi ñaøn baø, haõy tin ta, giôø ñeán, khi caùc ngöôi thôø laïy Cha, chaúng taïi treân hoøn nuùi naày, cuõng chaúng taïi thaønh Gieâ-ru-sa-lem. Caùc ngöôi thôø laïy söï caùc ngöôi khoâng bieát, chuùng ta thôø laïy söï chuùng ta bieát, vì söï cöùu roãi bôûi ngöôøi Giu-ña maø ñeán. Nhöng giôø haàu ñeán, vaø ñaõ ñeán roài, khi nhöõng keû thôø phöôïng thaät laáy taâm thaàn vaø leõ thaät maø thôø phöôïng Cha: aáy ñoù laø nhöõng keû thôø phöôïng maø Cha öa thích vaäy. Ñöùc Chuùa Trôøi laø Thaàn, neân ai thôø laïy Ngaøi thì phaûi laáy taâm thaàn vaø leõ thaät maø thôø laïy. Ngöôøi ñaøn baø thöa: Toâi bieát raèng Ñaáng Meâ-si (nghóa laø Ñaáng Christ) phaûi ñeán; khi Ngaøi ñaõ ñeán, seõ rao truyeàn moïi vieäc cho chuùng ta. Ñöùc Chuùa Jeâsus phaùn raèng: Ta, ngöôøi ñang noùi vôùi ngöôi ñaây, chính laø Ñaáng ñoù” (Giaêng 4:21-26).
Bạn có phạm tội không? Hãy xây sang Chúa Jêsus. Bạn có vượt qua được khó khăn và thử nghiệm trong cuộc sống của bạn không? Hãy xây sang Chúa Jêsus. Một mình Ngài sẽ lắng nghe và trả lời cho lời cầu nguyện xin được cứu của bạn. Ngài là biểu hiện có thể nhìn thấy được bằng mắt thường sự hiện diện của Đức Chúa Trời giữa vòng loài người. Ngài đã sống một cuộc đời vô tội và chết một cái chết hy sinh, qua đó Ngài đã trả giá cho án phạt của tội lỗi. Ngài chịu chết, bị chôn, và đã sống lại từ kẻ chết và hiện nay ngự bên hữu của Đức Chúa Cha. Ngài là Đấng chúng ta phải thờ phượng và phục vụ. Con người, bất luận lỗi lạc dường nào, sẽ thất bại; còn Chúa Jêsus thì không bao giờ thất bại.
