Châm ngôn 1:1
Châm ngôn của Sa-lô-môn, con trai Đa-vít, Vua Y-sơ-ra-ên
Độc giả yêu mến, hãy xem xét câu nầy cho thật cẩn thận và từ tốn. Đây là lời lẽ thật tuyệt vời. Bạn đã bước vào thư viện riêng của hoàng gia. Bí quyết của sự khôn ngoan đã được tuyển chọn và được gìn giữ cho bạn đấy. Solomon, vị vua khôn ngoan và giàu có của Israel, con trai của David yêu dấu, sẽ dạy dỗ bạn trở nên cao trọng ở trước mặt Đức Chúa Trời và loài người (Châm ngôn 3:1-4; 10:1; 25:1).
Bạn đang đứng trước cách cửa rộng mở về tri thức, thận trọng, danh dự, phong phú, và sự sống, giữa vòng nhiều phước hạnh khác nữa. Đây không phải là lời lẽ của một nhà tư tưởng dị giáo đâu, lời nói của hắn đã được minh chứng là giả tạo lâu nay. Đây là lời lẽ đầy ngẫu hứng của Đức Chúa Trời khi được tiếp thu, minh chứng, và được viết ra bởi nhà phân tích và triết gia lỗi lạc nhất của thế giới (Truyền đạo 1:12-18; 2:1-12).
Châm ngôn là gì chứ? Trước khi bạn đọc quyển sách kỳ diệu nầy và nổ lực để tìm hiểu lời lẽ nầy của Vua Solomon, hãy xem xét phần định nghĩa và bản chất của một câu Châm ngôn. Theo tiếng Anh, quyển tự điển Anh ngữ Oxford, có ý nói như sau:
1. Một câu nói phổ thông súc tích ngắn gọn được công nhận và được sử dụng rất phổ biến; một câu nói cụ thể, thường là hình bóng hay ẩn dụ, nó được tạo ra như thế để bày tỏ ra lẽ thật được xác quyết qua kinh nghiệm, qua quan sát và quen thuộc đối với mọi người; một câu ngạn ngữ, một câu cách ngôn khôn ngoan.
2. Một từ hay cụm từ khinh dễ hay quở trách bình thường, một điển hình.
3. Một câu nói bí ẩn đòi hỏi sự giải thích; một hình bóng, một thí dụ.
Kinh thánh sử dụng từ “proverb” [châm ngôn] trong cả ba cách, và nó chứa cả ba loại châm ngôn. Quyển sách của Solomon chứa cả ba loại nầy.
Châm ngôn có thể là khó nắm bắt lắm. Như phần định nghĩa cho thấy, chúng thường nói ra theo nghĩa bóng, nghĩa là chúng sử dụng từ ngữ có nghĩa bóng, chớ không theo nghĩa đen. Và chúng thường có ẩn ý, nghĩa là chúng được sáng tác cố ý với những nghĩa bóng hoặc cách nói không rõ rệt sẽ thách thức độc giả phải khám phá bài học kín giấu của chúng. Có thể chúng mù mờ, phức tạp, nhưng lại là điều cung ứng cho chúng sự hấp dẫn, vẻ đẹp và sức mạnh có một không hai.
Solomon trong phần giới thiệu, ông mô tả những câu châm ngôn như đang cần “sự giải thích” và là “câu đố nhiệm” của hạng người khôn ngoan (Châm ngôn 1:6). Có thể bạn thấy rõ ông đang nhìn nhận các phần định nghĩa 1. và 3. ở trên, vì những hình bóng cần sự giải thích và câu nói bí ẩn thực sự là những câu đố nhiệm! Những câu Châm ngôn của ông không phải để đọc nhanh hay đọc lướt qua! Chúng hiện hữu để đọc thật cẩn thận, từ từ, với nhiều tư tưởng với bài học hay nhiều bài học và cách thức áp dụng sự khôn ngoan vào cuộc sống.
Những câu nói nầy cần sự giải thích và phần áp dụng, có ý nói phải đạt tới ý nghĩa mà Đức Chúa Trời và Solomon đã dự trù (II Phierơ 1:20-21). Như với mọi sự dạy thích hợp về Kinh thánh, lời lẽ cần phải được đọc cho rõ ràng, và khi ấy ý nghĩa thích ứng được cung ứng tạo ra sự hiểu biết (Nêhêmi 8:8). Cách làm nầy phải được noi theo trong tất cả các sách của Kinh thánh, nhưng đặc biệt là ở đây.
Chúa Jêsus và các môn đồ chỉ ra sự khó khăn trong việc hiểu biết những câu châm ngôn. Hãy xem xét hai câu sau đây tỏ ra bản chất tối nghĩa của một câu châm ngôn:
“Ta đã dùng ví dụ mà nói cho các ngươi mọi điều đó. Giờ đến, là khi ta chẳng còn dùng ví dụ mà nói cùng các ngươi nữa, nhưng khi ấy ta sẽ nói rõ ràng về Cha cho các ngươi” (Giăng 16:25).
“Các môn đồ thưa rằng: Bây giờ thầy phán rõ ràng, và không phán bằng lời ví dụ” (Giăng 16:29).
Chúa Jêsus vốn biết rõ những câu châm ngôn không phải là cách nói đơn giản, và các môn đồ vốn hiểu rõ những câu châm ngôn không phải nói cách đơn giản được. Châm ngôn cần sự phân tích và giải thích cẩn thận để nhận biết ý nghĩa và phần ứng dụng đầy đủ, chính xác. Thay vì bị hăm dọa, hãy phấn khích lên khi tìm hiểu những câu châm ngôn!
Những câu châm ngôn đó sẽ cung ứng những luật lệ ngắn, có giá trị, và đầy thách thức cho việc sống đời sống thành công bởi sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời. Đúng là một hình thức văn chương rất khích lệ! Đúng là phương thức truyền đạt chân lý rất thú vị! Và mọi sự đều là do sự cảm thúc thiêng liêng của Giêhôva Đức Chúa Trời!
Nhưng đây không những là những câu châm ngôn, chúng còn là những câu châm ngôn của Vua Solomon, con trai của David và là Vua của Israel. Được sanh ra và được dạy dỗ bởi người vừa lòng Đức Chúa Trời, Đức Chúa Trời đã ban cho Solomon sự rộng rãi của tấm lòng và sự khôn ngoan cao cả hơn hết thảy những người khác (I Các Vua 3:12; 4:29-31). Là một vì vua giàu có với sự trị vì bình an, ông đã khám phá ra mục đích và quy tắc của sự sống thậm chí nhiều hơn bất kỳ người nào khác từng nổ lực, như đã được ghi lại trong sách triết học của ông, sách Truyền đạo.
Đức Chúa Trời đã cảm thúc Solomon viết ra nhiều câu châm ngôn, bởi đó ông dạy dỗ tri thức cho dân sự và đề ra những lời lẽ đáng chấp nhận, ngay cả lời lẽ thật (Truyền đạo 12:9-11). Trong toàn bộ 3.000 câu châm ngôn (I Các Vua 4:32), 500 câu hay nhất hay tương đương thế đang hiện hữu ở đây. Đúng là một tuyển tập! Bạn sẽ tiếp thu sự khôn ngoan phủ lấy từng lãnh vực của đời sống bạn. Thành công là rõ ràng ở ngay trước mặt bạn!
Hãy run rẩy ở trước Lời của Đức Chúa Trời và vui mừng nơi cơ hội tìm gặp món lợi lớn đến từ tâm ý của Đức Chúa Trời cùng những cái thấy của Vua Solomon. Nguyện dự định của bạn chỉ nên nhắm vào việc học hỏi và vâng lời, chẳng nên kiêu ngạo. Nguyện tham vọng của bạn sẽ tấn tới trong sự khôn ngoan muốn làm đẹp lòng Đức Chúa Trời và loài người.
