Châm ngôn 10:10
Kẻ nào nheo mắt làm cho ưu sầu;
Còn ai có miệng ngu muội bị sa ngã.
Một số người sống xảo quyệt và gây ra thiệt hại thực sự. Một số người dùng môi miệng của họ, làm hại ít, và là kẻ dại dột. Hãy sánh hai loại người nầy với loài chó xem. Tiếng sủa của một con chó thường tồi tệ hơn vết cắn của nó. Loài chó hay sủa ít khi cắn. Hãy coi chừng một con chó luôn im lặng kia. Loài chó nhút nhát có thể sủa nhiều nhất. Câu châm ngôn trình bày hai nhân vật độc ác, và họ bị đối chiếu bởi thiệt hại mà họ gây ra cho người khác hoặc cho bản thân họ. Ai trong hai người này là người nguy hiểm nhất?
Khôn ngoan là sức mạnh của sự phán đoán chính xác – khả năng phân biệt một người hoặc một tình huống và làm theo những gì có hiệu quả và thận trọng nhất. Vua Solomon đã sử dụng câu châm ngôn này để cảnh báo về loại người xảo quyệt và láu cá, vì hắn có thể gây ra đau khổ và rắc rối trong cuộc sống của nhiều người khác. Người nào với nhiều chuyện nói ra cay đắng thường không nguy hiểm cho lắm, và hắn sẽ tự hủy diệt bằng sự dại dột của chính miệng mình. Hãy theo đòi sự khôn ngoan để tự bảo vệ bản thân mình khỏi nguy hiểm lớn lao hơn.
Châm ngôn có hai mệnh đề, được đối chiếu với liên từ “nhưng” (theo bản Kinh Thánh King James có từ “but” nầy). Mệnh đề thứ nhứt mô tả một người gian ác, vì Vua Solomon đã cảnh báo về hắn (Châm ngôn 6:12-15; Thi thiên 35:19). Mệnh đề thứ hai mô tả một kẻ dại dột (Châm ngôn 10:8; 18:6-7; III Giăng 1:10). Liên từ kết hợp “nhưng”, chứ không phải là “và” đòi hỏi một sự đối chiếu đối lập. Cả hai người đều là gian ác, và cả hai sẽ bị xét đoán, nhưng người nầy thì nguy hiểm hơn người kia.
Kẻ nào nheo mắt là kẻ nguy hiểm, bởi vì hắn xảo quyệt, giữ kẻ, quyến rũ và lộn xộn. Hắn là thứ chó im lặng – cắn mà không cảnh báo. Bạn cần phải tránh con rắn độc ác này, vì vậy Đức Chúa Trời đưa ra lời cảnh báo về mối nguy hiểm lớn lao hơn. Hãy cẩn thận với những kẻ giả hình, họ che giấu những ý định xấu xa bằng những lời lẽ mượt mà và lối nói công bằng (Châm ngôn 26:24-26; Rô-ma 16:17-18). Những kẻ nói dối này sẽ gọi gian ác của họ là trò đùa, nhưng họ rất nguy hiểm và đáng phải bị chối bỏ (Châm ngôn 26:18-19).
Kẻ xảo quyệt này có thể ẩn mình. Hắn sẽ không bị bắt cho tới Ngày Phán Xét. Hạng người dại dột không bao giờ công nhận sự nguy hiểm, nhưng hạng người khôn ngoan sẽ học biết cách xác định và tránh xa hắn. Khi một người hiếm khi nói thẳng, nhưng dựa vào những lời nói bóng gió và dùng thao tác lôi kéo, bạn cần phải xem cái lưng của hắn. Hắn không đáng được tin tưởng, vì hạng người trung thực không bao giờ hành xử theo cách này. Bạn đã gặp một con chó thích cắn hơn là sủa rồi đó.
Một kẻ dại chuyên đánh lừa là một kẻ dại có cái miệng thật to và dài hơi, vì lừa gạt nên nói lảm nhảm và chửi rủa không có mục đích thực sự. Hắn có thể làm hại ít đấy. Hắn hầu như chỉ có sủa mà thôi. Vết cắn của hắn không bằng tiếng ồn mà hắn tạo ra. Hắn chỉ bỏ ra vài phút để gặp hắn. Hắn có vẻ đần độn hơn là cắn. Hắn vừa đi vừa nói, bởi vì những người khác có thể dễ dàng nhận ra hắn là kẻ dại dột ngu ngốc và là một kẻ khoe khoang vô hại. Hắn rơi vào vỏ ốc của mình mỗi lần hắn mở miệng (Châm ngôn 10:14; 13:3; 14:3; Truyền đạo 5:3; 10:3, 12-13).
Đừng tin theo những kẻ nào có thái độ thân thiện với các cử chỉ bề ngoài, là thứ ngôn ngữ của cơ thể, biểu cảm trên khuôn mặt, hoặc bài diễn văn hóm hỉnh nhưng chẳng sâu sát hoặc có chất lượng trong khi trao đổi tỉnh táo và thiếu ứng xử tin kính (Châm ngôn 6:13; 7:10-21; 10:18; 23:6-8; 26:23-26; 27:6; 29:5). Họ thường rất là nguy hiểm, vì tấm lòng họ không ở bên bạn đâu. Nếu bạn học biết xác định và tránh những kẻ lừa đảo nguy hiểm nầy, bạn sẽ tự cứu mình ra khỏi rối rắm.
